برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

خواسته‌های کودکان از والدین: ۴ نکته‌ای که بچه‌ها آرزو دارند پدر و مادرشان بدانند

کودکان قطعا می‌توانند درس‌های ارزشمندی برای بهتر شدن نقش والدین به ایشان بیاموزند. در اینجا چند نکته اساسی از این آموزش‌ها را که برگرفته از کنفرانس TED خانم دکتر روان‌شناس سواتی لودا است را بیان می‌کنیم که در مورد انتظارات و خواسته‌های بچه‌ها از پدر و مادرشان گفتگو می‌کند.

این مقاله بخشی از سری کنفرانس‌های TED با موضوع «چگونه یک انسان بهتر شویم» است. هر کدام از کنفرانس‌های این مجموعه راه‌کارهای مفیدی در زمینه‌های مختلف در اختیار افراد قرار می‌دهد.

داستان شخصی در مورد توهم پدر و مادر ایده‌آل

در سال ۲۰۱۶، نویسنده و مربی دکتر سواتی لودا برای معرفی کتاب خود با موضوع افزایش آگاهی والدین سفرهایی به دور سرزمین مادری‌اش هندوستان آغاز کرد. در طی این سفرها یکی از مخاطبان سئوالی پرسید. اما سئوال از خود نویسنده نبود بلکه از دختر ۱۶ ساله نویسنده یعنی سوارا بود که مادرش را طی این سفر همراهی می‌کرد.

خواسته‌های کودکان از پدر و مادر: انتظارات بجا و درست

این سئوال شاید کابوس هر پدر مادری باشد: «آیا فکری می‌کنی مادرت بی‌عیب و نقص است؟»

سوارا پاسخ داد: «هیچ کس این طور نیست.»

سوال ادامه داشت: «آیا می‌توانی یک مثال از نقص‌ها و اشتباهات مادرت بزنی؟»

پاسخ او این بود: «یک مورد نه، من می‌توانم یک کتاب در مورد اشتباهات او بنویسم.» ای داد بیداد!

همین موضوع سبب شد که دکتر سواتی با همکاری دخترش سوارا کتابی را بنویسد. طی این پروژه مشترک آن‌ها با ۲۰۰ کودک – بازه سنی ۸ تا ۱۸ سال – مصاحبه‌هایی ترتیب دادند تا دریابند که کودکان واقعا از  والدین خود چه انتظارات و خواسته‌هایی دارند و آرزو دارند که پدر مادرشان به چه نحوی با آن‌ها رفتار کنند.

ممکن است تعجب کنید یا فکر کنید که «اصلا چرا ما باید به حرف بچه‌ها اینقدر اهمیت بدهیم که بخواهیم به عنوان داده‌های ورودی یک تحقیق هم از آن‌ها استفاده کنیم؟». هر چه باشد ما در اغلب ابعاد زندگی خود از دیگران می‌خواهیم و انتظار داریم که به ما بازخورد بدهند. شاید جسورانه باشد اما این سخنان یک بچه ۱۴ ساله است که طی یکی از مصاحبه‌ها به آن‌ها گفت: «هنگامی که یک محصول مصرفی طراحی شد، برای ارزیابی آن سئوالاتی از مصرف‌کنندگان پرسیده می‌شود. حتی از آن‌ها نظر‌سنجی می‌شود: کدام یک از ویژگی‌های زیبایی شناختی این محصول برای‌تان جذاب است؟ کدام یک از ویژگی‌های عملکردی آن به خوبی کار می‌کند؟»

همانطور که دکتر سواتی تصریح می‌کند: درخواست مشورت از کودکان صرفا به منزله بررسی دیدگاه‌های آن‌ها است و نه به معنی این که آن‌ها را در مقام مسئولیت قرار می‌دهد.

خواسته‌های کودکان از پدر و مادر: انتظارات بجا و درست

با توجه به تحقیقات خانم سواتی، در اینجا به ۴ نکته کلیدی اشاره می‌کنیم که کودکان می‌خواهند با پدر مادرشان به اشتراک بگذارند، اشاره می‌کنیم:

۱. مخالفت کردن و اظهار نظر متفاوت معادل بی‌احترامی نیست

اغلب بچه‌ها در مصاحبه‌های صورت گرفته چنین اذعان می‌کنند که معمولا والدین‌شان هر گونه انحراف از قوانین یا حتی ترجیحات شخصی خود را نوعی بی‌احترامی تلقی می‌کنند.

دکتر سواتی یک داستان شخصی از زندگی خود را به اشتراک می‌گذارد. دیگر دخترش به نام شارا، دوست دارد با دوربین و لپ‌تاپ خود سفر کند و در سفرهای هوایی نیز آن‌ها را به همراه خود می‌آورد. در طی یکی از این سفر‌ها، پدر شارا متوجه شد که این مسئله باعث می‌شود عبور اعضای خانواده از گیت امنیت فرودگاه بسیار زمان‌بر باشد؛ لذا از دخترش می‌خواهد که وسایل خود را به قسمت بار تحویل دهد. شارا در پاسخ مخالفت می‌کند و ترجیج می‌دهد تجهیزات گران‌بها و حساس خود را به همراه خود داخل کابین هواپیما بیاورد، چرا که ممکن است در قسمت بار دچار آسیب شوند.

اما پدرش اصرار می‌ورزد و این اختلاف نظر منجر به تلخ شدن این سفر به کام همه اعضای خانواده می‌شود. شارا فکر می‌کند پدرش تصمیم وی را به عنوان یک رفتار طغیان‌گونه و تعمدی در نظر گرفته است. دکتر سواتی اینطور ادامه می‌دهد: «دخترم با حالت پژمردگی گفت: شماها عاشق فرمان‌برداری هستید، شما از مخالفت بیزار هستید.» شارا آرزو داشت که پدرش به تصمیمی که از سر آگاهی و با توجه به سنجش همه ابعاد مسئله گرفته است، احترام بگذارد.

دکتر سواتی چنین نتیجه‌گیری می‌کند که «خواسته‌های کودکان از ما این است که ما برداشت خود از مفاهیم اطاعت و فرمان‌برداری را بازتعریف کنیم» و به دلایلی که پشت رفتار و تصمیمات کودکان نهفته است، احترام بگذاریم.

۲. فرزندان‌تان نیازی به شنیدن این جمله ندارند: تو بهترین هستی!

دکتر سواتی می‌گوید:

«از آنجایی که پدر و مادرها از نظر عاطفی بر روی فرزندان خود سرمایه‌گذاری می‌کنند، تمایل دارند تا هر آنچه را فرزندان‌شان انجام می‌دهند، به چشم بهترین بودن در آن مورد ببینند. این طرز برخورد باعث می‌شود که بچه‌ها در سنجش توانمندی‌های خود دچار اعتماد به نفس کاذب شوند.»

اما کودکانی که دکتر سواتی با آن‌ها مصاحبه کرده بود، واقعا از این دیدگاه افراطی و متکبرانه لذتی نمی‌برند. بچه‌ها نیاز دارند که والدین‌شان ایشان را همانگونه که هستند و به صورت واقعی ببینند، نه به شکلی که آرزویش را دارند. دکتر سواتی چنین توضیح می‌دهد: «ما باید توانایی روبرو شدن با ترس‌ها و فانتری‌های خود را داشته باشیم و تعادل مناسبی در میان این‌ها ایجاد کنیم.»

مهارت ارتباط با کودک

۳. همانطور که بچه‌ها به صورت دائم در حال گرفتن بازخورد هستند، والدین نیز گاه و بی‌گاه باید بازخورد بگیرند

دوره رشد فرزندان، یک بازه زمانی خاص است که طی آن کودک به صورت مداوم توسط تمام افراد بزرگ‌تر از او (والدین، خواهر و برادر، معلم‌ها و دیگر صاحبان نفوذ) مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. پدر و مادر و دیگر اعضای خانواده، داوطلبانه نظر خود را در مورد نحوه رفتار و عملکرد فرد جوان‌تر ابراز می‌کنند.

یکی از کودکان اینگونه به دکتر سواتی می‌گوید:

«به من همیشه برچسب زده می‌شود. معلمم سر کلاس درس به من برچسب می‌زند که در یادگیری زبان انگلیسی خنگ هستم. در خانه، مادرم به من برچسب بچه سرکش می‌زند، و خواهرم به من برچسب آدمی کله‌شق!»

بچه‌هایی که داوطلب پروژه کتاب دکتر سواتی بودند چنین متذکر شدند که بر خلاف خودشان، والدین نه تنها همه این بازخورد‌ها را نمی‌گیرند، بلکه علاقه‌ای هم به دریافت چنین بازخورد‌هایی ندارند.

۴. والدین نباید همه تمرکز خود را بر نتیجه‌گرایی بگذارند

دکتر سواتی می‌گوید:

«والدین عاشق نتایج هستند. نه تنها نتایج که به هر برآمد قابل اندازه‌گیری عشق می‌وزند. کودکانی که با آن‌ها مصاحبه صورت گرفت چنین اذعان می‌کنند که فشار زیادی از بابت تاکید والدین بر نمرات درسی، جوایز، مدال‌ها و امتیاز‌های ورزشی و آزمون ورودی مدارس متحمل می‌شوند؛ به ویژه هنگامی که در ورزش، رشته تحصیلی یا موضوعی که کودک به علاقه خود انتخاب نکرده و به خواست والدین پیگیر آن‌هاست.»

طبق گفته دکتر سواتی انتظارات و خواسته‌های کودکان این است که اهداف و تلاش‌های ایشان دیده شده و باارزش تلقی شود، حتی اگر نتایج قابل توجهی به همراه نداشته باشد.

البته باید خاطر نشان کرد که اخیرا الگوی رفتاری برخی والدین به سمتی پیش رفته که در پی برآوردن تمامی انتظارات و خواسته‌های کودکان، خود را به آب و آتش می‌زنند، که این موضوع هم پیامدهای خود را دارد و توضیه می‌کنیم مطالعه مقاله «کودکان نازپرورده زمان ما: چتر نازپروردگی» را از دست ندهید.

در انتها دعوت می‌کنیم ویدئوی این کنفرانس را به زبان اصلی تماشا کنید.

منبع: تد

 

یادداشت مترجم:

توانمندی‌هایی که والدین امروزی می‌توانند کسب کنند، مسلما فراتر از چیزی است که یک دهه قبل در اختیار عموم بوده است. ۴ موردی که در مقاله فوق بدان‌ها پرداخته می‌شود، عمق زیادی دارند که خواننده آگاه باید در رفتار خود به عنوان والدی که خود زمانی کودک بوده، جستجو کند. در بسیاری از موارد، افرادی که خود در کودکی متوجه رفتارهای اطاعت‌طلب و یا نتیجه‌گرای والدین خود بوده‌اند، هنگامی که به مرحله پدر/مادر بودن می‌رسند، رفتارهایی مشابه از خود نشان می‌دهند. آگاهی به ریشه رفتارها، اولین قدم برای تغییر و رشد شخصی است.

در مقاله‌ای که اخیرا در مورد بیماران سرطانی مطالعه می‌کردم چنین آمده بود:

مبارز، جنگجو، قهرمان؛ احتمالا شنیده‎اید که این کلمات برای توصیف مبتلایان به سرطان به کار برده شوند. اما یک نظرسنجی که اخیرا توسط بنیاد خیریه «مک میلان» صورت گرفت نشان می‎دهد به عقیده برخی از این بیماران، این کلمات نه تنها روحیه‌بخش نیستند، بلکه نامناسب هم هستند.

ربط پاراگراف فوق به مقاله حاضر این است که نه تنها بچه‌ها، بلکه بزرگسالان نیز از اینکه به صورت اغراق‌آمیز و غیرواقعی برچسب زده شوند، حتی برچسب مثبتی که در توانمندی‌های واقعی ایشان اغراق شود، برای خیلی از افراد قابل تحمل نیست و به نوعی به‌سان فشار مضاعفی عمل می‌کند که به جهت تلاش برای بهترین بودن بر دوش فرد گذاشته می‌شود.