برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

گوشی موبایل چگونه باعث تنبلی، بداخلاقی و افسردگی بچه‌ها و فرزندان نوجوان می‌شود؟

بچه‌هایی که به سن بلوغ می‌رسند و مستعد عصبانی شدن هستند یا نوجوان‌هایی که دچار افسردگی می‌شوند و روحیه خود را از دست می‌دهند و مدام با گوشی موبایل و یا دیگر انواع صفحه نمایش مشغول هستند، تقریبا همه جا دیده می‌شوند. این کودکان که همیشه بداخلاق و زودرنج هستند، اغلب در حالتی از برانگیختی شدید و غیرمعمول به سر می‌برند و چنین به نظر می‌رسد که گویی همیشه اعصابشان خط‌خطی است. به‌عبارت‌دیگر همیشه آشفته و بی‌تاب هستند از طرف دیگر همواره خسته‌اند. ازآنجایی‌که بالا بودن سطح تحریک پذیری برای طولانی‌مدت بر تمرکز، حافظه و توانمندی‌های یادگیری تاثیر می‌گذارد، این بچه‌ها هم در مدرسه و دانشگاه و هم در جامعه دچار مشکل می‌شوند به طور کل احساس تنهایی بیشتری هم تجربه می‌کنند.

گاهی اوقات تشخیص روان‌شناس یا مشاور در مورد کودکانی که چنین علائمی دارند، افسردگی حاد، اختلال افسردگی دوقطبی یا اختلال تمرکز حواس است و متعاقبا به آن‌ها پیشنهاد درمان از نوع روانکاوی یا درمان دارویی داده می‌شود. اما در اغلب موارد این درمان‌ها موثر نیستند و مشکلات رفتاری ادامه پیدا می‌کند و حتی تشدید هم می‌شود.

روزه الکترونیک منع کردن بچه‌ها از استفاده گوشی موبایل و دیگر صفحه‌های نمایش

روزه الکترونیک: منع کردن بچه‌ها از استفاده گوشی موبایل و دیگر صفحه‌های نمایش

احتمالا هم پدر و مادر و هم روان‌شناسان در تشخیص و درمان راه به خطا برده باشند. اگر چه روان‌پزشک‌ها سعی می‌کنند طبق علائمی که در کتابچه راهنمای تشخیص ذکر شده است، بیماری‌های روان را شناسایی کرده و اقدام به درمان فرد کنند، اما نمی‌توانند شایع‌ترین عامل محیطی که باعث به وجود آمدن چنین علائمی در کودک می‌شوند را شناسایی کنند: استفاده روزانه و بیش‌ازحد از وسایل الکترونیک و انواع صفحه نمایش از جمله گوشی. بارها و بارها از طریق تجارب درمان متعددی که داشته‌ام، این نکته برایم مثل روز آشکار شده است که فارغ از هر تشخیص صحیحی که در مورد مسئله روان بچه‌ها و نوجوانان داده می‌شود، لازمه موفقیت درمان کودکان مبتلا به اختلال خلقی در دنیای امروزه این است که فرزند را برای چندین هفته به طور کل از هر گونه استفاده از وسیله الکترونیکی دور کنیم تا سیستم عصبی او بتواند خود را بازیابی کند؛ به چنین روشی روزه وسایل الکترونیکی گفته می‌شود.

اگر چنین روشی به درستی اجرا شود، می‌تواند منجر به خواب عمیق‌تر، روحیه بشاش‌تر و باثبات‌تر، تمرکز و نظم بیشتر و افزایش فعالیت فیزیکی منجر شود. همچنین توانایی تحمل استرس کودک افزایش پیدا کرده و در نتیجه از تعدد و شدت از کوره در رفتن بچه، کاسته می‌شود. در چنین شرایطی کودک مجددا از انجام کارهایی که برایش لذت‌بخش بود، لذت می‌برد و علاقه بیشتری به طبیعت پیدا می‌کنم و علاقه‌مندی‌اش به بازی‌های خلاقانه و تخیلی مجددا بازمی‌گردد. همچنین این تکنیک در مورد افراد نوجوان و حتی بالغ و بزرگسال نیز باعث می‌شود فرد بیشتر بتواند روی پای خود بایستد که دقیقا نقطه مقابل بی‌رمق بودن و ناامیدی است.

در حین حال، روزه الکترونیک باعث کاهش یا از میان رفتن نیاز به درمان‌های دارویی شده و هم‌زمان اثربخشی دیگر روش‌های درمانی را افزایش می‌دهد. روزه الکترونیک باعث بهبود کیفیت خواب شخص، افزایش ورزش و فعالیت جسمانی و نیز ارتباط چهره به چهره با دیگران می‌شود و مزایای مختلفی که به همراه می‌آورد و اوضاع روحی فرد را بهتر می‌کند. پس از سپری کردن مدت چندهفته‌ای روزه و با فرصتی که به مغز برای راه‌اندازی مجدد داده می‌شود، پدر و مادر می‌توانند با احتیاط و دقت میزان زمان استفاده کودک از وسایل الکترونیک را طوری تعیین کنند که بدون برگشت علائم قبلی، بچه بتواند تحمل کند.

اعمال محدودیت استفاده از وسایل الکترونیکی اگر چه لزوما همه مشکلات را برطرف نکند اما حلقه گمشده اغلب درمان‌هایی است که در مورد کودکانی که گرفتار مشکلات روحی شده‌اند.

اما چرا درمان از طریق روزه الکترونیکی تا این حد موثر است؟ چون تاثیر اغلب اختلال‌های روان‌شناختی ناشی از تماشای روزانه انواع صفحه نمایش را، معکوس می‌کند.

تاثیر استفاده از گوشی موبایل و تبلت و رایانه بر مغز کودک و نوجوان

تاثیر استفاده از گوشی موبایل و تبلت و رایانه بر مغز کودک و نوجوان

به رغم چیزی که اغلب والدین فکر می‌کنند، مغز کودکان نسبت به استفاده از وسایل الکترونیک حساسیت زیادی دارد. در واقع بر خلاف تصور عامه، وسایل الکترونیکی به راحتی می‌توانند مغز حساس و در حال شکل‌گیری بچه‌ها را از طریق تحریک‌های مداوم از مسیر رشد صحیح به در کنند. همچنین اغلب والدین به اشتباه چنین باور دارند که استفاده از انواع صفحه نمایش تعامل گونه – اینترنت، پیام و ایمیل دادن و گیم بازی کردن و استفاده از شبکه‌های اجتماعی از جمله اینستاگرام – به اندازه استفاده از صفحات نمایش غیرتعاملی مثل تماشای تلویزیون، خطرناک نیست و آسیب کمتری به کودک وارد می‌کند! اما حقیقت این است که استفاده از صفحات نمایشی تعامل گونه، بیشتر باعث اختلال خواب (بی‌خوابی)، کج‌خلقی و مشکلات ادراک – شناختی می‌شود، چرا که بیشتر باعث استفاده اجباری گونه و تحریک‌پذیری شدید کودک می‌شود.

چرا تماشای صفحه نمایش گوشی موبایل سلامت روانی بچه‌ها را تهدید می‌کند؟

در ادامه به ۶ مکانیسم روان‌شناختی اشاره می‌کنیم که اختلال خلق‌وخوی ناشی از استفاده از وسایل الکترونیکی را توضیح می‌دهد.

۱. تماشای صفحه نمایش گوشی موبایل، تبلت و غیره باعث بر هم خوردن خواب و اختلال ساعت بیولوژیکی بدن بچه‌ها می‌شود.

ازآنجایی‌که نور ساطع‌شده از صفحات نمایش شبیه به نور روز است، مانع ترشح ملاتونین می‌شوند. ملاتونین هورمونی است که با ترشح به هنگامی تاریکی، بدن را آماده خواب می‌کند. تنها چند دقیقه تماشای صفحه نمایش می‌تواند باعث به تاخیر افتادن چندین ساعته ترشح ملاتونین و اختلال ساعت بیولوژیک بدن شود. هنگامی که ساعت بدن دچار اختلال شود، دیگر مشکلات حوزه سلامت را هم در پی آن به وجود می‌آید از جمله عدم تعادل هورمون‌ها و التهاب مغز. به علاوه اینکه تحریک‌های عصبی زیاد مانع از خواب عمیق می‌شوند و خواب عمیق همان چیزی است که باعث التیام بدن و زدودن سموم از مغز می‌شود.

۲. استفاده از انواع صفحه نمایش الکترونیک، سیستم پاداش‌ده‌ی مغزی را کرخت و بی‌حس می‌کند.

اغلب کودکان به نوعی اسیر وسایل الکترونیک شده‌اند و در حقیقت بازی‌های گوشی یا پلی‌استیشن و غیره آن‌قدر در مغز بچه‌ها دوپامین (هورمون احساس خوب) ترشح می‌کنند که در اسکن‌های مغزی تاثیری مشابه مصرف مواد مخدر دارند. مسئله‌ای که وجود دارد این است که استفاده افراطی از سیستم و مسیر عصبی پاداش‌دهی مغز به تدریج از میزان حساسیت آن می‌کاهد و در طولانی‌مدت برای تجربه کردن همان میزان لذت، مغز به میزان تحریک بالاتری نیاز پیدا می‌کند. اما از سوی دیگر باید در نظر داشت ترشح دوپامین برای تمرکز و انگیزه داشتن، ضروری است و در نتیجه مشخص است که کوچکترین تغییر در میزان حساسیت دوپامین مغز، حال خوب و عملکرد بچه‌ها را به شدت خراب می‌کند.

تماشای صفحه نمایش گوشی موبایل یا تلویزبون باعث افسردگی بچه‌ها و نوجوان‌ها می‌شود.

۳. تماشای صفحه نمایش گوشی موبایل یا تلویزبون باعث افسردگی بچه‌ها و نوجوان‌ها می‌شود.

اثبات شده است که نور شبانگاهی ساطع‌شده از وسایل الکترونیکی با افسردگی و افزایش احتمال خودکشی ارتباط دارد. در حقیقت مطالعات انجام‌شده روی حیوانات نشان داده است که نور شبانگاهی ساطع‌شده از صفحات نمایش در زمان قبل یا حین خواب باعث افسردگی می‌شود، حتی وقتی که حیوان به صفحه نمایش نگاه نکند. بسیاری از پدر و مادرها رغبتی برای محدود کردن استفاده از موبایل، تبلت و رایانه در اتاق‌خواب بچه را نداشته و دوست ندارند کودکشان را با اعمال قوانین و محدودیت از خود ناامید کنند، اما والدین باید بدانند که حذف نورهای شبانگاهی به معنی مراقبت از سلامت بچه و امری ضروری است.

۴. تماشای صفحه نمایش گوشی و تلویزیون باعث برانگیخته شدن واکنش استرس در بدن می‌شود.

هم استرس حاد (برانگیخته شدن واکنش جنگ یا گریز) و هم استرس مزمن باعث ایجاد تغییراتی شیمیایی در سطح مغز و هورمون‌ها می‌شوند که باعث افزایش تحریک‌پذیری (کج‌خلقی، زودرنجی) می‌شوند. در واقع، طبق نتایج مطالعات چنین به نظر می‌آید که هورمون کورتیزول که در واقع هورمون استرس مزمن است، هم باعث افسردگی می‌شود و هم آن را تشدید می‌کند و به نوعی یک سیکل معیوب ایجاد می‌کند. علاوه بر این، استفاده از صفحات نمایش که با تحریک شدید و استفاده از مسیرهای عصبی اعتیاد مغز همراه است، هر دو باعث از کار افتادن قشر پیشانی مغز می‌شوند – همان بخشی از مغز که مسئول مدیریت و تنظیم خلق‌وخو است.

۵. تماشای صفحات نمایشی باعث تحمیل بار اضافه بر حواس بدنی شده، تمرکز را به هم ریخته و باعث ته کشیدن منابع روحیه فرد می‌شود.

کارشناسان می‌گویند علت اغلب رفتارهای انفجاری و تهاجمی، ضعف در تمرکز است. هنگامی که توجه / تمرکز با نقص مواجه است، فرد توانایی کمتری برای تحلیل پردازش آنچه در درون و محیط بیرونی اتفاق می‌افتد، دارد و در نتیجه مسائل کوچک برایش مبدل به مشکلات بزرگ می‌شوند. تماشا کردن صفحه های نمایش گوشی و غیره در حقیقت معادل ورود حجم عظیمی از اطلاعات بصری و شناختی به مغز است که باعث ته کشیدن انرژی ذهنی و ذخایر روحیه فرد می‌شود. یکی از راه‌های افزایش موقتی ذخایر کاهش‌یافته، عصبانیت و پرخاشگری است، بنابراین از کوره در رفتن و رفتارهای انفجاری داشتن، در حقیقت نوعی مکانیسم مقابله برای جبران منابع روحی ازدست‌رفته است.

۶. تماشای صفحات نمایش باعث کاهش سطح فعالیت بدنی و زمان حضور در طبیعت می‌شود.

تحقیقات اثبات کرده‌اند که وقت‌گذرانی در فضای خارج از منزل و به خصوص طبیعت‌گردی، می‌تواند تمرکز فرد را بازیابی کرده، استرس و پرخاشگری فرد را کاهش دهد. بنابراین هر چه زمان بیشتری را که به تماشای صفحه نمایش الکترونیک اختصاص دهیم به همان میزان از مزایای بهبود خلق‌وخوی ناشی از حضور در طبیعت کاسته می‌شود.

در دنیای مدرن امروز، محدود کردن استفاده از وسایل الکترونیک بخصوص گوشی موبایل تا این حد که در این مقاله و با عنوان روزه الکترونیک توصیه شد، شاید به نظر عجیب و دور از ذهن به نظر بیاید، اما وقتی بچه‌ها دچار مشکل شده‌اند و ما کاری برای بهتر شدن حال آن‌ها نمی‌کنیم و برای آسوده بودن خود و شانه خالی کردن از گذراندن وقت و بازی کردن با فرزندانمان، ترجیح می‌دهیم که آن‌ها با موبایل و تبلت مشغول باشند، مسلما نباید انتظار داشته باشیم که فرزند نوجوان یا کودک ما روزبه‌روز بشاش‌تر و باروحیه‌تر شود. در مقابل از طریق روش روزه چندهفته‌ای اساسی و جدی، می‌توان به سیستم عصبی این اجازه را داد تا به حالت طبیعی خود بازگردد و بدین ترتیب می‌توانید اولین قدم را برای آرام‌تر، قوی‌تر و خوشحال‌تر بودن فرزندمان برداریم.

منبع: سایکالیجی تودی