برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

قلدری کودک: ۳ نوع پدری و مادری که مورد آزار و اذیت بچه‌هایشان قرار می‌گیرند

پدر و مادرها اغلب اوقات رفتارهای ظالمانه فرزندانشان را توجیه می‌کنند و فرقی هم نمی‌کند که این رفتار، کج‌خلقی و قهر یک کودک پیش‌دبستانی باشد یا نافرمانی یک فرزند نوجوان که از زیر بار انجام وظایف خود در می‌رود. کودکانی که قابل مدیریت نیستند و یا از پدر و مادر خود سوءاستفاده کلامی می‌کنند، در واقع قلدر هستند، هر چند که اغلب والدین به آزار و اذیت فرزندان خود از زاویه قلدری نگاه نمی‌کنند. اما احتمالا لازم باشد که از دیدگاه هم به مسئله نگاه کنند.

آقای دکتر شان گراور یک روان‌شناس ساکن نیویورک به کودکانی که چنین رفتاری دارند، بی‌هیچ تعارفی قلدر می‌گوید و به والدین درمانده راه‌حل‌هایی پیشنهاد می‌کند تا مجددا مسئولیت والد بودن را بر عهده بگیرند و تعامل مثبت والد و کودک را برقرار کنند.

دکتر گراور که سابقه بیش از ۲۰ سال کار درمان روابط بین کودک و والد را دارد و چندین کتاب در این راستا منتشر کرده است، می‌گوید سال‌ها پیش که حس کردم، فرزند خودم دارد در برابر من قلدری می‌کند، شروع کردم به مطالعه تمام کتاب‌های آموزشی مربوط به مهارت والد بودن. این کتاب‌های شامل انواع مختلفی از توصیه‌های عمومی و کلی است که به درد همه والدین نمی‌خورد یا صرفا راه‌حلی کوتاه‌مدت است که و در طولانی‌مدت مشکل را برطرف نمی‌کند.

کودکان قلدری که از پدر و مادر خود سوءاستفاده می‌کنند

در ادامه متوجه شدم تعداد انگشت‌شماری از این کتاب‌ها پیشینه، فرهنگ و سبک خاص فرزندپروری افراد را مد نظر قرار می‌دهند. بعد از مطالعه کتاب‌های بسیار، دست از تلاش برای تغییر و اصلاح فرزندم برداشتم و سعی کردم نقش خودم را در به وجود آمدن و تشدید رفتارهای قلدری او بررسی کنم، تنها به این روش بود که به جواب رسیدم. رفتارهای فرزند من مستقیما برآمده از ناامنی‌های نهفته در رفتار خود من بود.

پیشینه و گذشته‌ای که هر شخص دارد، بیشترین تاثیر را در نحوه والد بودن او دارد. برای من خیلی جای سوال بود که چرا تعداد خیلی کمی از کتاب‌های آموزش مهارت والد بودن به این موضوع اشاره کرده‌اند. مسلما کتابی که من با عنوان «وقتی بچه‌ها دستور می‌دهند: چگونه کنترل دلبند قلدر خود را به دست بگیرید و مجددا از والد بودن لذت ببرید» نوشته‌ام، مشکلات تمامی آن دسته از والدینی که درگیری قلدری فرزندانشان هستند را درمان نمی‌کند. اما من در این کتاب با استفاده از یک سری تمرین‌ها سعی کرده‌ام، والدین را نسبت به گذشته خود، آگاه کنم تا خودشان بتوانند کشف کنند که چه رفتارهایی از گذشته خودشان، در والد بودنشان تاثیرگذار بوده است.

کودکان قلدری که از پدر و مادر خود سوءاستفاده می‌کنند

سوال: وقتی کلمه «قلدری» به ذهن ما خطور می‌کند. اغلب ما یاد مدرسه می‌افتیم و نگران می‌شویم که مبادا کسی فرزندمان را اذیت کرده یا مورد ضرب و شتم قرار داده باشد. اما خود والدین از کجا باید بدانند که در منزل مورد قلدری قرار گرفته‌اند؟

دکتر گراور: وجود تضاد و تعارض بین والدین و فرزندان چیز جدیدی نیست. همه کودکان در برخی برهه‌ها با والدینشان چپ می‌افتند. مسلما والدین در جایگاهی هستند که برخی تصمیم‌گیری‌هایشان به مذاق کودک خوش نمی‌آید و به برخی خواسته‌های فرزندشان جواب نه می‌دهند.

هنگامی که کودک اقتدار والدین را محک می‌زند و در مقابل والدین برای او حد و مرز تعیین می‌کنند، کودک خویشتن‌داری و کنترل خودش را یاد می‌گیرد. تعیین یک سری محدودیت و مرز برای رشد سالم عاطفی کودک ضروری است. وقتی والدین این محدودیت‌ها و مرزها را به وضوح تعیین نکرده باشند، به زودی در شرایطی قرار خواهند گرفت که بچه‌های خودشان به آن‌ها قلدری کنند.

بچه‌ها از طریق نق زدن و اذیت کردن تا سر حد به ستوه آوردن والدین آن‌ها را محک می‌زنند. اما قلدری کردن یک رفتار تهاجمی، خصومت‌آمیز و از روی بد‌جنسی است. قلدری شامل حمله کلامی، پرخاشگری فیزیکی، تحقیر و سوءاستفاده بی‌امان است. فردی که مورد قلدری قرار می‌گیرد احساس بسیار وحشتناکی را تجربه می‌کند.

قلدرها در حیاط مدرسه هیچ فرقی با کودکی که در خانه به والدین خود زور می‌گویند، ندارند. هیچ‌چیزی مانع رسیدن آن‌ها به اهدافشان نمی‌شود. افراد قلدر فاقد همدلی هستند و در خودشیفتگی خود به دام افتاده‌اند. آن‌ها تا زمانی که تسلیم نشوید، شما را تهدید کرده، باج‌خواهی می‌کنند و وحشت به جانتان می‌اندازند. تا وقتی که به فرزندان خود مرزها و محدودیت‌هایشان را نیاموزید، رابطه کودک و والد شما محکوم به شکست است.

چرا تضاد و مخالفت فرزندان با والدین بیشتر می‌شود؟

سوال: هنگامی که فرزندان در سنین مختلفی شروع به عصیان می‌کنند و تلخ می‌شوند، اغلب پدر و مادرها این سوال را می‌کنند: چه بلایی سر کودک دلبند، شیرین، با محبت و سر به زیر من افتاد؟ چطور شد که فرزندم برای رسیدن به استقلال و کاهش محدودیت‌ها، پا را فراتر گذاشت و با من قلدری می‌کند؟

دکتر گراور: هرگز اجازه ندهید که کودک، احترام شما را زیر پا بگذارد. هرگز اجازه ندهید بچه‌تان حرفی تحقیرآمیز به شما بزند. در خانواده فضایی ایجاد کنید که احترام دوطرفه و متقابل وجود داشته باشد. به کودک کمک کنید تا خشم و ناامیدی خود را به شکل موثری ابراز کند. دایره لغات کودکان در مقایسه با احساسات زیادی که دارند، محدود است، بنابراین نیاز فراوانی به هدایت والدین دارند تا نحوه ابراز موثر احساسات خود از طریق کلام یاد بگیرند. همچنین باید یاد بگیرند که چطور از سرخوردگی به عنوان انگیزه برای رشد شخصی استفاده کنند.

مسلما در ابتدای کار وقتی شروع به ایجاد مرز و محدودیت می‌کنید، باید انتظار کمی مقاومت و بی‌اعتنایی از کودک را داشته باشید. مقاومت داشتن به آن‌ها یاد می‌دهد که قاطع باشند و هویت مستحکمی پیدا کنند. مسلما شما هم به عنوان یک والد دلتان نمی‌خواهد که فرزندتان بیش از حد با دیگران موافق و همراه باشد. اگر اینگونه باشد او در آینده فرد بسیار مطیع و زود باوری می‌شود که خودش هدف قلدری دیگران قرار می‌گیرد و به احتمال زیاد از اضطراب و افسردگی رنج خواهد برد.

چرا تضاد و مخالفت فرزندان با والدین بیشتر می‌شود؟

پدر و مادر در مقابل زورگویی و آزار و اذیت کودکان چه سوالی باید بکنند؟

سوال: هنگامی که کودک پایش را گلیمش درازتر می‌کند و حریم پدر و مادر را می‌شکند، والدین چه اقدامات فوری می‌توانند انجام دهند؟

دکتر گراور: زورگویی و قلدری علامت عدم تعادل در زندگی درونی فرد است. هنگامی که بچه‌ها چنین رفتاری را از خود نشان می‌دهد، از خود بپرسید: واقعا اینجا چه خبر است؟ آیا آن‌ها خسته شده‌اند؟ گرسنه هستند؟ آیا ترسیده‌اند؟ شاید در مدرسه با مشکلات اجتماعی روبرو هستند یا از مشکلات یادگیری رنج می‌برند که باعث ایجاد فشار روانی و تخریب عزت‌نفس آن‌ها می‌شود. سعی کنید منبع اضطراب کودکان را پیدا کنید و مستقیما به اصل مسئله بپردازید.

در لحظه‌ای که کودک دست به رفتار قلدری می‌زند، واکنش متقابل نشان ندهید و برای لحظاتی ساکن باشید. رهبر بودن خود را حفظ کنید و دست به قلدری متقابل نزنید. اگر شما هم متقابلا زورگویی کنید، این فرهنگ را در خانواده ایجاد خواهید کرد.

در مورد تربیت کودک، مهم‌ترین مسئله الگو بودن است. کودکان تنها ۱۰ درصد از آنچه والدین می‌گویند را اجرا می‌کنند و ۹۰ درصد مابقی الگوی برداری، مربوط به رفتارها و عملکرد والدین است. اگر صبرتان سر می‌رود، داد و بیداد کرده و تهدید می‌کنید، مسلما همین رفتارها را از فرزند خود خواهید دید. شاید این رفتار را در سنین کودکی مشاهده نکنید، اما وقتی کودکان بزرگتر می‌شوند و احساس قدرت بیشتری می‌کنند، این رفتارها مجددا ظهور می‌کند و از آنجایی که در پی انتقام هستند و آزار و اذیت شروع خواهند کرد.

چرا والدین تسلیم قلدری / آزار و اذیت کودک می‌شوند؟

علت واقعی برآمده از پیشینه خود والدین است. منظور از گذشته این است که خود آن‌ها چه نوع تربیتی داشته‌اند، تجارب کودکی آن‌ها چگونه بوده است و پدر و مادر خودشان چه نوع الگویی برایشان بوده‌اند. این‌ها علت‌های واقعی هستند. آیا والدینِ خودشان در دوران کودکی به آن‌ها زورگویی کرده‌اند؟ احتمالا والدین خودشان از آن‌ها غفلت کرده‌اند یا اصلا حضور نداشته‌اند؟ آیا والدین آن‌ها خودشیفته بوده‌اند؟ این‌ها سوال‌هایی هستند که پدر و مادر باید برای خودشان پاسخ دهند.

علاوه بر موارد گذشته باید سوالاتی در مورد رابطه کنونی والدین پرسید: آیا زوجین از رابطه خود ناراضی هستند؟ آیا سبک فرزندپروری همسر متفاوت از سبک والد بودن شوهر است؟ آیا زوجین دچار فرسودگی ناشی از انجام وظایف والد بودن، شده‌اند؟ اگر چنین باشد، مسلما در چنین اوضاعی، پدر و مادر خوب بودن، دشوار است.

مراقبت از خود و مراقبت از کودکان دو روی یک سکه هستند. بهترین روش برای پایان داده به رفتاری قلدری در محیط خانه این است که والدین مراقب سلامتی خود باشند.

۳ سبک فرزندپروی که باعث قلدری / زورگویی کودک می‌شود

در ادامه به ۳ سبک فرزندپروی اشاره می‌کنیم که باعث شکل‌گیری رفتار قلدری در کودکان می‌شود:

۱. پدر و مادر مقصر

در این شرایط یک مشکلی وجود دارد – طلاق، بیماری، مشکلات مالی – و اکنون والدین احساس گناه می‌کنند. در چنین موقعیتی والدین برای کم کردن از بار گناه، به کودک خود آزادی بیش از حد می‌دهند و محدودیت‌های کافی اعمال نمی‌کنند. چنین روشی همیشه جواب معکوس می‌دهد و دست کودک را در آزار و اذیت والدین باز می‌گذارد.

۲. پدر و مادر مضطرب

این دسته از والدین همیشه نگران هستند و اضطراب خود را بروز می‌دهند. مفهوم اضطراب پدر و مادر برای کودک این است که «من به تو باور ندارم»، «من به تو اعتماد دارم»، «تو آدم توانمندی نیستی» و نتیجه این می‌شود که کودک نسبت به والدین احساس خشم و رنجش فراوانی پیدا کرده و زورگویی می‌کند.

۳. والدین بسیار مراقب و فداکار

چنین والدینی قادر به تحمل کوچکترین سرخوردگی / ناامیدی و رنج کودک خود نیستند و مرتبا برای حل مسائل فرزند خود پادرمیانی و دخالت می‌کنند. اگر چه نیت چنین والدینی بسیار خوب است و تیپ شخصیتی قهرمان دارند، اما نتیجه ناشی از چنین رفتارهایی وحشتناک است. در این حالت فرزند برای همیشه وابسته پدر و مادر باقی می‌ماند و به شکل ناخودآگاه به خاطر این موضوع عصبانی می‌شود. این فرزندان هیچ وقت خوشنود و راضی نیستند. در حقیقت، هرچه بیشتر فداکاری کنید، کمتر از شما قدردانی می‌کنند. کودکان یک انگیزه درونی برای رسیدن به استقلال و خودمختاری دارند که نیازمند تشویق است. والدین بسیار مراقب، کودک را از مستقل شدن دلسرد می‌کنند و با این کار رشد عاطفی فرزند خود را مختل می‌کنند. فرزندان چنین والدینی اگر چه بزرگ می‌شوند، اما به بلوغ فکری نمی‌رسند.

روش برخورد والدین با بچه‌های قلدر که پدر و مادر خود را اذیت می‌کنند

روش برخورد والدین با بچه‌های قلدر که پدر و مادر خود را اذیت می‌کنند

والدین چه کاری برای مقابله با زورگویی و تغییر الگوهای نامناسب رفتار فعلی کودک می‌توانند انجام دهند؟

دکتر گراور: والدینی که به شکل مرتب بر روی خود کار می‌کنند، بندرت در دام قلدری مداوم کودک گرفتار می‌شوند. ذهن‌آگاهی و خویشتن‌داری دو عبارت بسیار کلیدی در مهارت والد بودن هستند که اغلب مورد غفلت قرار می‌گیرند. اما باید توجه داشت که بدون کسب این دو مهارت، عملا امکان ارتباط سالم با کودک وجود ندارد. والد بودن به معنای یک تمرین همیشگی احساسی و روان‌شناختی است!

پس از بررسی پیشینه فردی خود و کشف ترس‌ها و ناامنی‌های شخصیتی که باعث به وجود آمدن رفتار قلدری در فرزند شما می‌شود، یک برنامه عملی بچینید و یک گروه حمایتی برای خود پیدا کنید. اغلب پدر و مادرها نسبت به شرایطی که فرزند خودشان به ایشان زور می‌گوید، احساس شرم و خجالت می‌کنند. شکستن سکوت و درخواست کمک از دیگران در این مورد بسیار ضروری است.

۱. در این مورد با همسر خود به توافق برسید و متحد شوید. در اغلب موارد سبک متناقض والد بودن بین زن و شوهر، مهم‌ترین دلیل بروز چنین رفتارهایی از سوی کودک است.

۲. از دوستان و خانواده خود کمک بخواهید. هنگامی که صحبت از آزار و اذیت در میان باشد، کودکان در مقایسه به پدر و مادر خودشان، به رفتارهای دیگر افراد بالغ واکنش مثبت‌تری نشان می‌دهند. دنبال الگوها و مربی‌های بالغی در اطرافیان خود باشید که کودکانتان از آن‌ها حرف‌شنوی دارند.

۳. از مسئولان مدرسه کمک بخواهید. با مشاوران و معلمان صحبت کنید. اگر فرزندتان به ورزش علاقمند است، با مربی‌اش صحبت کنید. به آن‌ها بگویید که مشکل زورگویی دارید و حمایت آن‌ها را جلب کنید.

۴. اگر قلدری کودکان ادامه پیدا کرد، از روان‌شناس و روانکاو کمک بخواهید.

 

منبع: سایکالیجی تودی