برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

آیا ماه واقعا می‌تواند بر سلامت روان تاثیر بگذارد؟

ماه از زمان ازل همواره ذهن انسان را به خود مشغول کرده است. در طول قرن‌ها، مردم سراسر جهان ماه را به‌عنوان یکی از الهه‌های مهم پرستش می‌کرده و باور داشتند که ماه دارای قدرت‌های ماورایی برای تاثیر گذاری بر زندگی و سلامتی آن‌هاست. اما آیا این دیدگاه واقعا درست است؟ در این مقاله به بررسی شواهد علمی تاثیر ماه بر روی سلامت جسم و روان می‌پردازیم.

هاروکی موراکامی در رمان «1Q84» چنین می‌نویسد:

«ماه بیش از هر کس دیگری زمین را زیر نظر گرفته است. او باید شاهد تمامی این پدیده‌ها و اتفاقاتی باشد که از سر زمین گذشته است.»

اگر از طرفداران آثار موراکامی هستید مقاله «نقد تخصصی رمان «کافکا در ساحل» اثر هاروکی موراکامی» را از دست ندهید.

ماهواره طبیعی زمین، همواره ذهن انسان را مجذوب خود کرده است. در طول قرن‌ها، انسان‌ها ماه را پرستش کرده و آن را مورد مطالعه قرار داده‌اند. همچنین از آن برای پیش‌بینی مسیر زندگی و وضعیت سلامتی‌شان استفاده می‌کردند.

باوجود پیشرفت‌های علمی صورت گرفته، همچنان بر شیفتگی ما انسان‌ها به این قمر افزوده می‌شود. امسال، ما پنجاهمین سالگرد فرود آپولو ۱۱ بر روی ماه را جشن گرفتیم و ناسا اعلام کرد که تا سال ۲۰۲۴ انسان‌های بیشتری را به ماه خواهد فرستاد.

ماه به روشی که صدها و هزاران سال پیش طبیعی به نظر می‌رسید، بر زندگی و مکانیسم‌های طبیعی روی زمین، تاثیر می‌گذارد. مثلا در هنگام کامل شدن ماه است که مرجان‌های دریایی گامت‌ها و تخم‌هایشان را در یک حالت شوریده‌حالی رها می‌کنند. مثال دیگر این که جاذبه بین ماه و زمین، موجب جزر و مد دریا می‌شود.

ازآنجایی‌که ماه بر مکانیسم‌های مختلف حیات زمینی تاثیر می‌گذارد، مردم بر این باورند که می‌تواند بر جنبه‌های مختلف سلامت جسمی و روان هم تاثیر بگذارد.

اما آیا این باور درست است و تا چه حد؟ ما در این مقاله به دنبال شواهد اثبات یا رد این موضوع هستیم.

ارتباط ماه با چرخه‌های قاعدگی

برخی افراد هنوز به سیکل قاعدگی «دوره ماهیانه» می‌گویند و بسیاری بر این باورند که نوعی هماهنگی بین گام‌های ماه و قاعدگی زنان وجود دارد.

ارتباط ماه با چرخه‌های قاعدگی

محققان با این باور عامه که ماه توانایی تاثیر بر چرخه قاعدگی باشد، مخالف هستند.

هزاران وب‌سایت و اپلیکیشن وجود دارد که به زنان کمک می‌کنند تا بتوانند قاعدگی خود را با گام ماه به صورت کامل هماهنگ کنند.

حتی برخی از این برنامه‌ها به خوانندگان توصیه می‌کنند که با در نظر گرفتن تاثیر گام‌های ماه در بارداری، شانس خود را برای فرزند آوری سالم افزایش دهند.

اما آیا فاز ماه می‌تواند بر موقعیت‌های باروری تاثیر بگذارد؟ بسیار بعید است.

این تصور که چرخه قاعدگی و گام‌های ماه به نحوی به هم پیوند خورده است از آنجایی ناشی می‌شود که به‌طور متوسط سیکل قاعدگی ۲۸ روز طول می‌کشد که تقریبا به‌اندازه یک چرخه ماه طول می‌کشد. ۲۷ روز، ۷ ساعت و ۴۳ دقیقه طول می‌کشد تا ماه یک دور کامل دور کره زمین بزند؛ و ۲۹.۵ روز طول می‌کشد تا چرخه گام‌های ماه تکمیل شود.

در دهه‌های ۷۰، ۸۰ و ۹۰ میلادی یک سری مطالعات محدود نشان دادند که پریودهای زنان با فاز «روشنایی» (در شرف ماه کامل) و تخمک‌گذاری با فاز «تاریکی» (در شرف ماه جدید) چرخه ماه، هم‌زمان شده‌اند.

برخی از این مطالعات کوچک توانستد نوعی ارتباط بین گام‌های ماه، تغییرات در سطوح ملاتونین (هورمونی که به تنظیم چرخه خواب – بیداری کمک می‌کند) و تغییرات چرخه قاعدگی پیدا کنند.

مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۵ انجام شد نشان داد زنانی که مرحله تخمک‌گذاری‌شان با کامل شدن ماه هم‌زمان شده و نیز زنانی که در حین ماه کامل حامله شده‌اند، با احتمال بیشتری نوزادان پسر به دنیا می‌آورند. زنانی که پیش از کامل شدن ماه، آبستن شده بودند به‌احتمال‌زیاد نوزادان دختر به دنیا می‌آورند.

بااین‌حال، اغلب پریودهای زنانه می‌توانند با گام خاصی از ماه به صورت تصادفی هماهنگ شده باشند. چرخه‌های قاعدگی می‌توانند بین ۲۱ تا ۳۵ روز طول بکشد و طول آن‌ها نیز برحسب سن و عوامل هورمونی ممکن است تغییر کند.

در همین راستا و برای بررسی نظریه پر مناقشه تاثیر ماه بر چرخه‌های قاعدگی‌ها به مدت یک سال مطالعه‌ای بر روی ۷۴ زن که در بازه سن باروری بودند، صورت گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که هیچ ارتباط معنی‌داری بین قاعدگی، باروری و گام‌های ماه وجود ندارد.

ارتباط ماه با خواب

ارتباط ماه با خواب

تحقیقات نشانگر آن است که ماه کامل می‌تواند خواب را مختل کند، اگرچه شواهد موجود محدود است.

عموم مردم بر این باورند که کامل بودن ماه، چرخه خواب را به هم می‌زند و بی‌خوابی (اینسومنیا) را تشدید می‌کند. این نظریه که ماه می‌تواند بر چنین جنبه‌هایی از زندگی ما تاثیر بگذارد، جذابیت خاصی دارد.

یک فرد در مصاحبه با مجله اخبار روز پزشکی چنین گفت: «هرچند به فکر خریدن پرده‌های ضخیم برای اتاقم هستم اما باید اعتراف کنم نور ماه کامل باعث بیداری‌ام می‌شود و برایم یک حس رمانتیک دارد.»

اما آیا چیز خاصی در رابطه با این نظریه وجود دارد که آن را مبدل به یک پیش‌گویی خود تصدیق‌کننده برای افرادی می‌کند که به تاثیر ماه کامل اعتقاد دارند؟

در مورد ارتباط ماه با خواب هم شواهد فراوانی در دست نیست و اصولا مطالعاتی که در این رابطه صورت گرفته  در مقیاس کوچکی هستند، اما بر اساس همین نتایج محدود چنین به نظر می‌رسد که ماه کامل می‌تواند کیفیت خواب فرد را تحت تاثیر قرار دهد.

مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۴ انجام گرفت، کیفیت خواب ۳۱۹ شرکت‌کننده را در گام‌های مختلف ماه مورد ارزیابی قرار داد. این مطالعه نشان داد که در طی مدتی که ماه کامل است بازده خواب شرکت‌کنندگان کاهش پیدا می‌کند. این بدان معنی است که داوطلبان در اغلب اوقات که در تختخواب هستند یا بیدار هستند یا در حالت مرحله خواب سبک هستند.

البته افرادی که دچار بی‌خوابی هستند نمی‌توانند کامل بودن ماه را مقصر این معضل خود قلم داد کنند.

در یک تحقیق دیگر که در سال ۲۰۱۳ توسط کریستین کاجوچن و همکارانش از دانشگاه بازل سوئیس انجام گرفت، محققین اطلاعات جمع‌آوری‌شده از آزمون‌های انجام‌گرفته در شرایط آزمایشگاهی را تحلیل کردند.

داوطلبان شرکت‌کننده در این آزمایش شامل ۱۷ داوطلب سالم بین ۲۰ تا ۳۱ سال و ۱۶ داوطلب سالم بین ۵۷ تا ۷۴ سال بود. داوطلبان موافقت کرده بودند که در طی آزمایش و به مدل ۳.۵ روز در اتاق‌های تاریک بدون پنجره بخوابند.

محققان در طول این آزمایش سه و نیم روزه، تغییرات در مراحل و چرخه خواب، فعالیت مغزی در طول مراحل خواب و همچنین سطح هورمون ملاتونین و کورتیزول شرکت‌کنندگان را اندازه‌گیری کردند.

تیم تحقیقاتی چندین سال بعد به این فکر رسیده بودند که رابطه این پارامترها با گام‌های ماه را بررسی کنند.

نتایج تحلیل آزمایش نشان می‌داد که بلافاصله با کامل شدن ماه، داوطلبان به‌صورت متوسط با ۵ دقیقه تاخیر به خواب می‌روند و ۲۰ دقیقه از طول زمان خوابشان کاسته می‌شود.

محققان خاطرنشان کردند که خواب داوطلبان در حالت ماه کامل سبک‌تر از روزهای دیگر بود و سطح ملاتونین نیز کاهش پیدا کرده است. محققان نتوانستند ارتباط این تغییرات را با قرار گرفتن در معرض نور مهتاب کشف کنند، چراکه شرکت‌کنندگان در یک محیط کاملا تاریک و کنترل‌شده می‌خوابیدند.

کاجوچن در مصاحبه با بی‌بی‌سی گفت: «به نظر می‌رسد که گام‌های ماه حتی زمانی که فرد آن را نبیند و از تاثیر گام ماه آگاه نباشد، بر خواب انسان تاثیر می‌گذارد.»

در همین راستا مقاله «حین خواب چه تغییری در عملکرد مغز شما صورت می‌گیرد؟» را مطالعه کنید.

ارتباط ماه با سلامت روان

باور رایج دیگری که وجود دارد این است که ماه بر سلامت روانی و خلقیات تاثیر می‌گذارد، به‌خصوص این عقیده که ماه کامل باعث می‌شود مردم پرخاشگر شوند.

شواهدی که اخیرا به‌دست‌آمده این باور که ماه می‌تواند سبب پرخاشگر شدن افراد شود را رد می‌کند.

در افسانه‌های قدیمی، ماه کامل باعث دگرگونی انسان به گرگ می‌شود. انسان گرگ نما که یک جانور اسطوره‌ای است در حقیقت انعکاسی از شگفت‌انگیز بودن پتانسیل‌های بعد حیوانی ما انسان‌هاست.

در فرهنگ لغات انگلیسی کلماتی که معادل دیوانگی و بی‌قاعدگی است مثلا “moony” و “lunatic” که به معنی مجنون و ماه‌زده است دارای ریشه مشترک «ماه» از زبان لاتین قدیمی هستند.

مطالعه‌ای که در سال ۱۹۸۴ انجام گرفت حاکی از آن بود که در شب ماه کامل احتمال افزایش نرخ جرم و جنایت وجود دارد. محققان دلیل این امر را تاثیر جاذبه ماه بر جزر و مد انسانی دانستند.

تحقیق منتشرشده در سال ۲۰۰۹ چنین پیشنهاد می‌کند که بیمارستان‌های مراقبت از بیماران روانی در شبی که ماه کامل می‌شود، مریض‌های بیشتری را نسبت به زمان‌های معمولی پذیرش می‌کنند. نتایج این مطالعه محدود که به سوابق ۹۱ بیمار با اختلالات رفتاری حاد و شدید استناد کرده بود، حاکی از آن بود که ۲۳ درصد از پذیرش این افراد در بیمارستان در زمان کامل شدن ماه صورت گرفته است. به گفته محققان این رقم تقریبا دو برابر دیگر گام‌های ماه است.

بااین‌حال، تحقیقات دیگری که در این زمینه صورت گرفته، این نظریه را که ماه کامل باعث شود افراد به خود و دیگران آسیب بیشتری بزنند، رد کردند. نتایج مطالعه‌ای که در سال ۱۹۹۸ و در نشریه روان‌پزشکی منتشر شد، «رابطه معناداری» بین گام ماه و افزایش رفتار خشونت‌آمیز نشان نداد.

در سال ۲۰۱۹، پژوهشگران سوئیس و ایالات‌متحده اطلاعات ۱۷۹۶۶ نفر که در طی ۱۰ سال در ۱۵ مرکز سلامت بستری شده بودند را تحلیل کردند. این مطالعه نیز هیچ مدرکی دال بر افزایش پرخاشگری در طی زمان ماه کامل پیدا نکرد.

محققان در مقاله مذکور چنین هشدار می‌دهند: «ظاهرا اعتقاداتی ازاین‌دست که ماه بر رفتار انسان تاثیر می‌گذارد، تا حد زیادی در برابر این واقعیت که تعداد زیادی از تحقیقات من‌جمله همین تحقیق، این نظریه را تایید نمی‌کنند، به‌شدت مقاومت می‌کنند و غیر قابل‌نفوذ به نظر می‌رسند.»

محققان چنین نوشتند: «امکان درک دلایل تداوم چنین عقایدی ممکن است از طریق منطقی امکان‌پذیر نباشد. شاید باید به این نکته اشاره کرد که یک میل بسیار قدیمی و احساسی ما را به این باور سوق می‌دهد که ما تنها مسئول رفتارهای خودمان نیستیم.» محققان بر این نکته تاکید دارند که ممکن است در آینده بتوانیم به‌جای استفاده از طالع بینی و اخترشناسی، پاسخ سوالات خود را از طریق بیولوژی و قوانین حاکم بر جامعه و روابط انسانی به دست آوریم.

شاید با خود تصور کنید که در عصر کنونی و با وجود پیشرفت‌های علمی اعتقاد به طالع بینی و اختر شناسی نباید جایی در زندگی مردم متمدن داشته باشد. ویدئوی زیر با عنوان «زودیاک: توضیحی بر طالع بینی چینی و تاثیر آن بر ازدواج و اقتصاد و سیاست» از سری کنفرانس‌های TED مباحث جالبی برای درک رسوم و باورهای گذشتگان و تاثیر آن بر شخصیت، کسب و کار، آینده ازدواج و سال پیش رویتان مطرح می‌کند. نشان سال تولد شما در مورد شما چه می‌گوید؟

 

منبع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/326012.php