برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

تست روان‌شناسی: از کجا بدانم که یک انسان خوب هستم؟

در اولین سفرم به نیواورلئان، با یک فال‌بین به نام آوری ملاقات کردم. بر خلاف دیگر افراد رمزآلودی که در زندگی‌ام دیده بودم، آوری لباس‌های معمولی بر تن داشت. آوری به من و دوستم پیشنهاد داد که حاضر است با پول یک نفر برای من و دوستم فال بگیرد. البته که ما پیشنهادش را پذیرفتیم! آوری در حالی که کارت‌های تاروت (نوعی فال‌بینی) را جابجا می‌کرد، از من پرسید که چه چیزی می‌خواهم در مورد زندگی بدانم؟ چیزهای بی‌شماری بود که می‌خواستم بپرسم، اما آنچه از دهانم پرید، هر دو ما را متعجب کرد. پرسیدم: «آیا من یک انسان خوب هستم؟»

نگاهی به من انداخت و با تعجب گفت: «این چیزی نیست که مردم به طور عادی در موردش سوال بکنند.» دقیقا به همین دلیل از او چنین سوالی کردم!

تعریف انسان / آدم خوب از دیدگاه روان‌شناسی

این سوال از همان دسته سوالاتی است که هیچ یک از عزیزانتان از شما نمی‌پرسند. مثل این سوال: آیا من آدم دوست‌داشتنی هستم؟ چرا مردم از من متنفرند؟ یا من باعث رنج دیگران می‌شوم؟ در بهترین حالت اگر فردی چنین سوالاتی بپرسد مقصودش شنیدن تعریف و تمجید است و در بدترین حالت، به این معنی است که عملا یک فرد دیگران را دعوت کند تا به تصویر ضعیف و شکننده‌ای که از خود دارد (خودپنداره)، حمله کنند.

اما وقتی از فردی که کاملا غریبه است چنین سوالی می‌کنید، بخصوص کسی که ظاهرا دارای حس شهود و غیب‌گویی است، ماجرا فرق می‌کند. آن‌ها هیچ سابقه مشترکی با شما ندارند، بنابراین هیچ دلیلی برای چاپلوسی یا ضربه زدن به احساسات شما ندارند. چنین افرادی از آنجایی که قرار نیست دیگر شما را ملاقات کنند و شخص شما و احساساتتان برایشان اهمیتی ندارد، به شما دروغ نخواهند گفت.

من نیز آوری را دیگر ملاقات نکردم و به من گفت که همین که این سوال را پرسیدی نشانه‌ای بر این است که واقعا شخص خوبی هستی. با او بحث کردم که اتفاقا درون خودم کاملا برعکس این حرف را حس می‌کنم. دلیل اینکه چنین سوالی را از او می‌پرسیدم این بود که تا حدودی به این موضوع شک داشتم.

فروید: انسان ذاتا خوب نیست!

بلافاصله، یاد مرحوم فروید افتادم. او این تئوری را مطرح کرد که انسان ذاتا موجودی خودخواه است و تمرکز او در درجه اول بر بقای فردی خود است. در واقع، رفتار بد ما نشان‌دهنده ذات و ماهیت حقیقی ماست.

فروید در مورد سرشت / طبیعت انسان می‌نویسد:

«تحقیقات روان‌شناسی – یا به عبارت دقیق‌تر روانکاوی، گوهر و ذات واقعی انسان را نمایان می‌کند؛ چیزی که در همه آدم‌ها یکسان است و هدفش برآورده کردن نیازهای خاصی است که شامل محافظت از خود، پرخاشگری، نیاز به عشق و انگیزه‌هایی برای رسیدن به لذت و جلوگیری از درد است.»

از نظر فروید، انگیزه ذاتی انسان برای محافظت از خود به شکلی عمیق با دیدگاه جامعه که همه ما باید در هماهنگی با یکدیگر زندگی کنیم یا به عبارتی خوب باشیم، در تضاد است. او می‌نویسد: «غریزه طبیعی پرخاشگری در انسان، خصومتی که هر یک در برابر دیگران و دشمنی که همه در برابر یک نفر می‌ورزیم با اصول تمدن اجتماعی مخالف است.»

آیا حق با فروید است؟ آیا من آدم بدی هستم که مجبورم خود را با جامعه همراه کنم و خوب باشم؟ یا حرف فال بین اهل نیواورلئان درست بود؟

یافته‌های علمی: سرشت انسان خوب است!

محققان دانشگاه ییل طی یک مطالعه از عروسک برای تعیین اینکه آیا نوزادان ذاتا نوع‌دوست هستند یا خیر استفاده کردند. در این آزمایش، به نوزادان نمایشی کوتاه نشان داده شد که در آن یک عروسک برای بالا رفتن از تپه در تلاش است. سپس دو عروسک دیگر از راه می‌رسند که به او یا در بالا رفتن کمک می‌کنند و یا پای او را می‌کشند و مانع رفتنش می‌شوند. در قدم بعدی وقتی به نوزادان حق انتخاب بین عروسک‌های یاری‌رسان و عروسک‌های مانع شونده داده شد، نوزادان با احتمال بیشتر عروسک‌های کمک‌کننده را برای بازی انتخاب می‌کردند.

به گفته محققان، این رفتار نوزادان نشان می‌دهد که ما انسان ها لااقل در اوایل زندگی‌مان از نظر عصب‌شناختی برای خوب بودن تکامل پیدا کرده‌ایم:

«نتیجه‌ای که از یافته‌های این تحقیق می‌توان گرفت این است که نوزادان با مغزهایی که هنوز تحت تاثیر فرهنگ قرار نگرفته‌اند، در مورد اینکه افراد چه رفتاری باید از خود نشان دهند، انتظارات خاصی دارند. نوزادان نه تنها انگیزه رفتار دیگران را تشخیص می‌دهند، بلکه رفتارهایی که پشت آن‌ها انگیزه خیرخواهی و کمک دارد را به رفتارهای مانع‌تراشانه ترجیح می‌دهند.»

دکتر بابی وگنر، روانشناس بالینی و استاد دانشگاه هاروارد نیز با این گفته موافق است. او می‌گوید:

«چیزی به نام نوزاد بد وجود ندارد. همه ما در عمق وجودمان، مهربان، دلسوز، خونگرم، کنجکاو و آرام هستیم.»

تاثیر محیط و فرهنگ بر رفتار انسان

تاثیر محیط و فرهنگ بر رفتار انسان

دکتر ونگر می‌گوید، این محیط است که سعی می‌کند بین ما و خود واقعی‌مان فاصله بیاندازد. به عنوان مثال، «کسی که مورد آزار و اذیت قرارگرفته، ممکن است نوعی رفتار محافظتی در خود به وجود آورد که از طریق آسیب رساندن به دیگران، از خود مراقبت کند.» در روش درمانی دکتر ونگر به جای تمرکز بر روی «خوب» یا «بد»، تمرکز بر این است که با فراهم کردن شرایط، خویشتن «دلسوز و کنجکاو» را تشویق کنیم تا به عرصه ظهور برسد.

دکتر داچر سلترر، استاد دانشگاه کالیفرنیا در برکلی نیز به جای تمرکز بر واژه بد و خوب برای توصیف افراد، در تلاش برای بازتعریف منافع شخصی است.

او اذعان می‌کند که در ۶۰ درصد مواقع، انگیزه ما «لذت شخصی» یا «بقا از طریق رقابت» است، اما در ۴۰ درصد باقی‌مانده، کارهایی که انجام می‌دهیم واقعا برای خاطر دیگران است. ما خواسته‌های خود را قربانی می‌کنیم و خود را در معرض خطر قرار می‌دهیم و به انجام این کار ادامه می‌دهیم. انجام چنین کارهایی چیزی شبیه دستاوردهای شخصی است که برای ما الهام‌بخش است.

تظاهر به انسان خوب بودن در عصر اینستاگرام و شبکه‌های اجتماعی

به گفته دکتر روان‌شناس مری بث سامیچ، خوب بودن و دست به عمل خوب زدن یکی نیستند. او با اشاره به فرهنگ کنونی جامعه که حول شبکه‌های اجتماعی می‌چرخد می‌گوید این رسانه‌ها سبب شده‌اند تا به جای اینکه دنبال انگیزه‌های ذاتی پاداش بخش برای رفتار نوع‌دوستانه باشیم، دست به انجام یک سری کارهایی خوب بزنیم تا از طرف مخاطبان پاداش مثبت دریافت کنیم.

به همین دلیل دکتر سامیچ می‌گوید:

«تنها شخصی که می‌تواند تشخیص دهد که آیا شما آدم خوبی هستید یا خیر، خود شما هستید! (با عرض پوزش از آوری!) اگر چه با انجام برخی کارها می‌توان وجهه دوست‌داشتنی و محبوبی از خود در نظر دیگران به عنوان «آدم خوب» ساخت اما در نهایت این‌ها صرفا نشان افتخاری است که به هیچ دردی نمی‌خورد.»

تست روان‌شناسی: آیا آدم خوبی هستید؟

برای اینکه کشف کنید که آیا واقعا آن مدال افتخاری برازنده شما هست یا خیر به سوالات زیر صادقانه پاسخ دهید:

۱. آیا دلسوز و غم‌خوار دیگران هستم؟

۲. چقدر خیرخواه هستم؟

۳. آیا در مواقع ضروری به داد عزیزانم می‌رسم و واقعا دلم می‌خواهد به آن‌ها کمک کنم؟ یا فقط این کار را برای اینکه آداب را رعایت کرده باشم انجام می‌دهم؟

۴. اگر چنین سوالی از دوستان و خانواده‌ام در مورد من پرسیده شود، جواب آن‌ها چه خواهد بود؟

۵. آیا دارایی‌های مادی من بر مردم ارجحیت دارد؟

۶. سهم من از زندگی در این دنیا چیست؟ چه خیری به دنیا رسانیده‌اید؟

اما شاید بهترین راه برای بررسی میزان اخلاق مدار بودن ما این نباشد که یکدیگر را با برچسب خوب یا بد، توصیف کنیم. این طرز فکر که شما انسان خوب یا بدی هستید، سبب ایجاد مشکل می‌شود؛ چرا که زمانی ممکن است شما کار بدی انجام دهید که مسئله‌ای طبیعی است و همه ما مرتکب می‌شویم. و یا ممکن است هنگامی که کار خوبی انجام می‌دهید در تصویر ذهنی که از خود ساخته‌اید افراط کنید.

پیشنهاد بهتر این است که یک خصوصیات یک انسان خوب را در ۳ تا ۵ کلمه توصیف کنید و بر اساس آن ویژگی‌ها، خود را ارزیابی کنید. اگر بیشتر از نصف آن خصوصیات را دارا هستید، می‌توان گفت که شما فرد نسبتا خوبی هستید که معایب خود را دارد و این همان چیزی است که باعث می‌شود نام ما آدمی باشد!

نظر شما چیست؟ آیا شما فرد خوبی هستید؟

منبع: سایکالیجی تودی