برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

روش برخورد با توهم و سوء‌ظن افراد مبتلا به آلزایمر

سردرگمی و ناتوانی پیشرونده یک بیمار مبتلا آلزایمر از یادآوری اشخاص و اتفاقات، از جمله عوامل موثر در شکل‌گیری هذیان‌ها (باور راسخ به موضوعاتی که واقعیت ندارند) در مراحل میانی و انتهایی بیماری است. بر همین اساس، مشاهده علائمی مانند سوء‌ظن به اطرافیان، متهم کردن آن‌ها به دزدی، بدرفتاری و خیانت، در یک بیمار مبتلا به آلزایمر، نامعمول نیست. این‌گونه هذیان‌ها که گاه به عنوان پارانویا مورد اشاره قرار میگیرند، اگر‌چه تطابقی با واقعیت ندارند و می‌توانند باعث رنجش قابل‌توجه در اطرافیان بیمار شوند، بخشی از بیماری فرد بوده و برای او که در تلاش برای درک و تفسیر دنیای اطراف خود با قوای شناختی تحلیل رفته خود است، تماما واقعی و ملموس تجربه می‌شوند.

بیمار مبتلا به آلزایمر همچنین ممکن است علاوه بر هذیان‌ها یا باورهای غلط، از توهمات یا ادراکات غلط نیز رنج ببرد. به این معنا که چیزهایی را ببیند، بشنود، یا استشمام کند که وجود و واقعیت بیرونی ندارند. ناتوانی از شناسایی خود و دیگران، تجربه حضور فردی غریبه در کنار خود در هنگام هم‌نشینی با نزدیکان، یا احساس مواجهه با فردی ناشناس در هنگام مشاهده تصویر خود در آینه، از دیگر تجربیات آزاردهنده و حتی وحشت‌آور در یک بیمار مبتلا به آلزایمر است.

روش برخورد با هذیان گویی فرد مبتلا به آلزایمر

اختلال در حواس از جمله افت بینایی و شنوایی، عوارض برخی داروها، قرار گرفتن در محیط‌های ناآشنا، نور و محرک‌های محیطی ناکافی، حضور مراقبان و پرستاران غریبه و متعدد و شرایط پزشکی مانند تب، درد، یبوست، کم‌آبی، سوءتغذیه و کم‌خونی، به موازات افت عملکردهای شناختی مانند حافظه و پردازش اطلاعات، منجر به افزایش احتمال بروز علائم روان‌پریشی‌ می‌شوند.

روش برخورد با هذیان گویی فرد مبتلا به آلزایمر

از آنجا که در غالب موارد، شدت هذیان‌ها و توهمات به حد مختل‌کننده، مشکل‌زا در زندگی روزمره و روابط بین فردی و حتی احتمال آسیب به خود یا اطرافیان بیمار می‌رسند، انجام ارزیابی روان‌پزشکی و بررسی نیاز به مصرف دارو، در صورت ظن به وجود چنین علائمی در بیمار، ضرورت می‌یابند. در عین حال و به موازات مداخله حرفه‌ای، کیفیت برخورد و واکنش مراقبان بیمار، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش یا تشدید علائم دارد. در این راستا به اطرافیان بیمار توصیه می‌شود که:

دلخور نشوید

از قرار گرفتن در موضع تدافعی اجتناب کنید؛ به آنچه باعث ایجاد تنش و اضطراب در بیمار شده گوش بدهید و بیش از محتوای افکار او، توجه و همدلی خود را به رنج روانی ناشی از آن افکار معطوف کنید و این درک خود را همراه با اطمینان بخشی و میل به مراقبت از بیمار، به او نشان دهید.

بحث و جدل نکنید

وارد بحث و مجادله برای اثبات نادرست بودن افکار بیمار نشوید؛ به بیمار اجازه بدهید که افکارش را بیان کند و ضمن همدلی با احساساتش و بدون توضیح و استدلال‌های پیچیده و طولانی، برداشت خود را از اتفاقات به صورت ساده و کوتاه با او در میان بگذارید.

حواس بیمار را پرت کنید

توجه بیمار را به موضوعات دیگری معطوف کنید؛ مشغول کردن فرد در فعالیت‌های دیگر مانند ورزش، گوش دادن به موسیقی، گفتگو با دوستان و تماشا کردن عکس‌های قدیمی، یا درخواست کمک از او برای انجام امور روزمره، در کاهش مشغولیت و احساس گرفتار شدن او در افکار هذیانی، کمک‌کننده است.

نوازش کنید

نزدیکی و تماس فیزیکی با بیمار می‌تواند اطمینان‌بخش و آرامش‌دهنده باشد. در عین حال باید در ارتباط با میل و پذیرش بیمار نسبت به آن، به ویژه با توجه به محتوای هذیان‌های او، اطمینان حاصل کرد.

محیط و برنامه روزانه را تغییر ندهید

حفظ محیط به شکل آشنا و به حداقل رساندن تغییرات عمده در محل زندگی، مانع از تشدید سردرگمی بیمار خواهد شد. در صورت ناگزیر بودن تغییر محل زندگی، انتقال وسایلی از محل زندگی قبلی و قرار دادن نمادهای آشنا در محیط اطراف بیمار در کاهش آشفتگی ناشی از تغییر موثر خواهد بود‌.

نور محیط بیمار را به ویژه در هنگام شب طوری تنظیم کنید که احتمال محرومیت حسی، به عنوان یک عامل زمینه‌ساز و تشدیدکننده علائم روان‌پریشی، به حداقل برسد.

مراقبان تا حد امکان امور ثابت روزانه مرتبط با بیمار را به شکل قابل پیش‌بینی و طبق برنامه‌ای مشخص انجام دهند.

برخی توهمات و باورهای غلط، در صورت بی‌خطر بودن و عدم ایجاد بی‌قراری و آشفتگی، قابل نادیده گرفتن و مدیریت از طریق معطوف کردن توجه بیمار به موضوعات دیگر هستند.

قرار گرفتن در تعامل طولانی‌مدت با یک بیمار مبتلا به آلزایمر و علائم روان‌پریشی‌ همراه، تجربه‌ای دشوار و القاکننده احساساتی مانند ناکامی، گناه، رنجش و درماندگی است. این موضوع مطرح کننده نیاز مراقبان و اطرافیان بیمار به دریافت حمایت روان‌شناختی از سوی سایر اعضای خانواده، دوستان، نهادهای اجتماعی و درمانگران است‌.

منبع: ALZ