برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

سن و سال ذهنی همان چیزی است که باید مراقبش باشید!

به گفته محققان با پرسش این سوال ساده از افراد که در ذهن خود چه احساسی در مورد سن و سالشان دارند، می‌توان نکات بسیار زیادی در مورد سلامتی و احوال آن‌ها دریافت کرد.

خانم استفانی هلر که به کار ساخت و ساز مسکن مشغول است، پس از اتمام جلسه و در حین خروج از باشگاه ورزشی، زنی را در پارکینگ می‌بیند که دولا مانده است. خانم هلر می‌گوید:

«معلوم نبود که چیزی از دستش افتاده یا دارد بندهای کفشش را می‌بندد اما مشتاقانه برای کمک به او پیش رفتم. آن زن سن و سال بالایش را دلیل ناتوانی خود ابراز کرد و گفت ۷۰ سالش است. اما من هم ۷۱ ساله بودم. اگرچه این زن هر لحظه فشار جسمی ناشی از سن و سال خود را حس می‌کرد، اما من اجازه نمی‌دهم سن و سال مانعی در مقابل من باشد. به نظر من سن یک تعریف ذهنی است.»

هر کدام از ما سنی داریم که عددی وابسته به تعداد جشن‌های تولد زندگی‌مان است. اما برخی افراد ۵۰، ۶۰ و ۷۰ ساله هم وجود دارد که به‌رغم هم سالان خود، نه‌تنها احساس جوانی می‌کنند که واقعا جوان به نظر می‌رسند. دانشمندان می‌توانند این تفاوت‌های سنی را با مراجعه به نشانگرهای زیستی مربوط به سنی – مواردی مانند کشسانی پوست، فشارخون، ظرفیت ریه‌ها و قدرت عضلانی اندازه‌گیری کنند. افرادی که دارای سبک و شرایط زندگی سالمی بوده و ژنتیکی خوبی را به ارث برده باشند، در طی این آزمایش‌ها جوان‌تر ارزیابی می‌شوند و به عبارتی «سن بیولوژیکی» کمتری دارند.

سن شناسنامه‌ای (بیولوژیکی) در مقابل سن ذهنی

سن ذهنی در برابر سن بیولوژیکی

اما روش بسیار ساده‌تری برای تعیین وضعیت افراد وجود دارد که به آن «سن ذهنی» گفته می‌شود.

پاسخی که افراد به این پرسش دانشمندان با عنوان «اغلب اوقات خود را چند ساله احساس می‌کنید؟» می‌دهند، نشان‌دهنده وضعیت سلامتی جسمی و روحی‌شان است. پرفسور آنتونیو تراسکیانو استاد پیراپزشکی کالج پزشکی دانشگاه ایالتی فلوریدا می‌گوید: «این سوال اگر‌چه به ظاهر ساده اما بسیار قدرتمند است.»

دانشمندان دریافته‌اند که افرادی که نسبت به سن مرتبط با تاریخ تولدشان، احساس جوانی بیشتری می‌کنند، به صورت کلی نسبت به افرادی که احساس می‌کنند پیرتر هستند، سلامت جسمی و روحی بیشتری دارند. این افراد حافظه بهتری داشته و توانایی‌های شناختی آن‌ها با احتمال کمتری کاهش پیدا می‌کند. طی یک مطالعه که در سال ۲۰۱۸ به چاپ رسید، تیمی از محققان کره جنوبی، مغز ۶۸ سالمند سالم را اسکن کرده و دریافتند که لایه خاکستری مغزی افرادی که نسبت به سنشان احساس جوان‌تر بودن دارند، ضخیم‌تر است و نسبت به سن و سالشان کمتر دچار زوال شده‌اند. در مقابل، افرادی که نسبت به سن و سال خود احساس پیری بیشتری می‌کنند، بیشتر در معرض خطر بستری شدن در بیمارستان، زوال عقل و مرگ هستند.

یانیک استفان، استاد روان‌شناسی دانشگاه مون پلیه فرانسه که از پیشروان تحقیقات در مورد پیری است می‌گوید: «ما شواهد بسیار زیادی را در این رابطه پیدا کردیم.»

به گفته دکتر استفان ۸۰ درصد از افراد بالای ۴۰ سال، خود را جوان‌تر از عددی می‌دانند که در شناسنامه‌شان ذکر شده است. خوشبختانه در این رنج سنی تنها ۱۰ درصد از افراد خود را پیرتر حس می‌کنند. پرفسور تراسکیانو می‌گوید: با افزایش سن این اختلاف بین سن احساس شده و سن واقعی، افزایش می‌یابد. در سن ۵۰ سالگی، افراد خود را ۵ سال جوان‌تر (حدود ۱۰ درصد) ارزیابی می‌کنند، اما این رقم در بازه ۷۰ سالگی به حدود ۱۵ الی ۲۰ درصدی می‌رسد.

بیشتر تحقیقات مربوط به سن ذهنی مبتنی بر ارتباط بین احساس درونی سالمندان و وضعیت سلامتی آن‌ها است، بنابراین نمی‌توان یک رابطه علت و معلولی بین آن‌ها یافت. به‌عنوان‌مثال روشن نیست که آیا این داشتن احساس جوانی است که در واقع باعث بهبود سلامتی افراد می‌شود یا اینکه چون این افراد هم‌اکنون سالم هستند احساس جوانی می‌کنند. اما به گفته دکتر استفان تنها با پرسش این سوال ساده از افراد که احساس می‌کنید چند ساله هستید، پزشکان می‌توانند پی ببرند که چه کسی بیشتر در معرض مشکلات سلامتی قرار دارد.

در یک مطالعه موردی در مورد خانمی ۴۹ ساله مشخص شد که تلاش برای بهبود وضعیت جسمانی، حس درونی او را نسبت به سن و سال خود به کلی دگرگون کرد. این خانم در چند ماهی که به تولد ۴۹ سالگی‌اش باقی مانده بود، تصمیم گرفت حدود ۲۰ کیلو وزن کم کند. قبل از اینکه وزن کم کند او از مشکل درد کمر و لگن رنج می‌برد و احساس فردی ۶۵ ساله را داشت. بعد از اینکه وزنش را کم کرد، توانست از شر قرص‌های فشارخون رها شود، سرشار از انرژی شد و با وجود دردهای کمتر، احساس فردی ۳۵ ساله را داشت.

تاثیر تغییر باور و تلقین ذهنی برای جوانی

تاثیر تغییر باور و تلقین ذهنی برای جوانی

چندین مطالعه جذاب نشان داده‌اند که داشتن ذهنی جوان تا چه اندازه می‌تواند موثر باشد. طی یک مطالعه محققان با انجام چند حقه، احساس جوانی را به افراد سالمند القا کردند و به طرز جالبی توانمندی اغلب این افراد افزایش یافت. در این مطالعه که توسط دکتر استفان و همکارانش انجام گرفت، به افراد سالمند چنین گفته شد که قدرت عضلانی آن‌ها نسبت به هم سن و سال‌هایشان بیشتر است و واقعا هم همین اتفاق افتاد. مطالعه دیگری که توسط محققان چینی انجام گرفت و در سال ۲۰۱۸ و در ژورنال Aging & Mental Health به چاپ رسید، نشان می‌دهد که عملکرد افراد بعد از شنیدن این جمله که نسبت به هم سن و سال‌های خود ذهنی چالاک‌تر دارند، در تست حافظه بهبود یافت.

با این وجود نمی‌توان با قطعیت گفت که آیا در دنیای واقعی نیز می‌توان انتظار همان نتایج را داشت یا خیر. در مطالعه‌ای که توسط دانشمندان آلمانی و در سال ۲۰۱۸ صورت گرفت، محققان از افرادی که در دهه ۶۰، ۷۰ و ۸۰ عمر خود بودند، در مورد احساس سنی‌شان سوال کرده و در ادامه سرعت قدم برداشتن آن‌ها را در دو حالت مختلف اندازه‌گیری کردند. محققان با بستن کمربندی مخصوص که دارای شتاب سنج بود از داوطلبان خواستند که ۶ متر را در محیط آزمایشگاه قدم بزنند. افرادی که ادعای احساس جوانی داشتند در درون آزمایشگاه سریع‌تر قدم می‌زدند. اما داشتن احساس جوانی تاثیری در سرعت پیاده‌روی آن‌ها در زندگی واقعی نداشت. در عوض، محققان دریافتند، آن دسته از افرادی که سریع‌تر گام برمی‌دارند، اشخاصی هستند که پیاده‌روی بیشتری می‌کنند.

سن و سال ذهنی معیاری قدرتمند برای سنجش سلامتی فرد

دکتر استفان معتقد است که افراد در مورد توانایی‌های جسمی، هشیاری ذهنی و ثبات عاطفی خود درکی شهودی دارند که منتهی به یک عدد مرتبط با سن می‌شود.

اما به ادعای منتقدان، سن ذهنی برای بسیاری از افراد، صرفا منعکس‌کننده وسواس فرهنگی ما برای جوان ماندن است. دیوید ویس، روان‌شناس طول عمر دانشگاه لایپزیگ می‌گوید: «مردم برای اجتناب از کلیشه‌های ضعف خلقی و خرفت بودن است که هویت و سنی جوان برای خود قائل می‌شوند. اگر پیر بودن با ارزش‌های منفی همراه نباشد، نیازی به گفتن این نیست که آیا احساس جوانی می‌کنید یا خیر!»

در واقع، در فرهنگ‌هایی که سالمندان به دلیل خرد و تجربه خود مورداحترام هستند، مردم حتی مفهوم سن ذهنی را درک نمی‌کنند. طی یک تحقیق و وقتی یکی از دانشجویان ارشد دکتر ویس در اُردن با فردی سالمند مصاحبه می‌کرد این پاسخ را دریافت کرد: «به نظرم ۸۰ سالم شده است. اصلا نمی‌دانم منظورت از این که چه حسی در مورد سن و سالم دارم، چیست؟»

در سال ۲۰۱۲ دکتر ویس و همکارانش ۱۰۴ داوطلب شرکت‌کننده در آزمایش با رنج سنی ۶۵ تا ۸۸ سال را به دو گروه تقسیم کردند. همه افراد موظف به تکمیل ۵ جمله بودند. به گروه اول گفته شده بود افراد هم سن و سال خود را توصیف کنند و از گروه دوم خواسته شده بود که در مورد هم‌نسل‌های خود توضیحاتی ارائه کنند.

گروه اول چنین چیزهایی را نوشتند: «افراد هم سن من از آینده می‌ترسند و نگران هستند» و «افراد هم سن من اغلب در مورد بیماری‌هایشان صحبت می‌کنند.» گروه دوم که در مورد هم‌نسل‌هایشان قرار بود بنویسند احساس توانمندی و ارزشمندی بیشتری را از خود نشان می‌دادند. از جمله گفته‌های آن‌ها عبارتند از: «نسل من همان ۶۸ نفری بودند که پایه‌های جامعه مدنی را بنا کردند.» – اشاره‌ای به جنبش‌های اعتراضی دانشجویی اواخر دهه ۱۹۶۰ و «نسل من باید تجارب زندگی خود را به جوانان منتقل کنند.» دکتر ویس می‌گوید، راه مبارزه با پیری درونی، هویت بخشیدن به افراد از طریق هم‌نسل‌های آن‌هاست. این مطالعه نشان داد که افراد سالمند هنگام صحبت از هم‌نسل‌هایشان احساس بهتری دارند تا هنگام صحبت در مورد افراد هم سن و سالشان.

روش کنترل روند پیری درونی

احساسات مشابه در داشتن هدف و احساس تعلق‌خاطر همان چیزی است که توماس دورتچ جونیور ۶۹ ساله را که یک تاجر خیر است، این‌قدر پرطراوت و چالاک نگه می‌دارد. مردم در اولین برخورد با او فکر می‌کنند که حدودا ۵۰ ساله است و خودش چنین ادعا می‌کند که احساس فردی ۴۰ ساله را دارد.

آقای دورتچ می‌گوید: «تمام کارمندان جوانم از من این سوال را می‌پرسند این‌همه انرژی را از کجا می‌آوری؟ و من در پاسخ می‌گویم که من تمام عمرم را صرف این موضوع کردم تا زندگی را برای نسل‌های آینده بهتر کنیم. اگر کم بیاورم و انرژی‌ام ته بکشد، نمی‌توانم تغییری ایجاد کنم.»

روش کنترل روند پیری درونی

فارغ از هر احساسی که افراد در مورد سن ذهنی خود داشته باشند، اغلب متخصصان بر این باورند که هر فردی متفاوت از دیگری پا به سن می‌گذارد و افراد تا حدودی بر روند پیر شدن خود کنترل دارند. عادات سالم، از جمله خوب غذا خوردن و ورزش کردن، می‌تواند پیامدهای ناشی از افزایش سن را تا حد زیادی کاهش دهد. باید خاطرنشان کرد که داشتن و حفظ نگرش مثبت به زندگی به اندازه فاکتورهای جمسی مهم است.

در سال ۲۰۱۷ دکتر گندرون مقاله‌ای را منتشر و چنین ادعا کرد که اصولا مطالعه سن ذهنی مسئله‌ای غیراخلاقی است. او گفت: «به نظر من ما باید از خودمان این سوال را بپرسیم که آیا با مطرح کردن چنین سوالی در حقیقت داریم توجهی بیش از حد به مسئله‌ای می‌کنیم که با افزایش سطح بهداشت رو به کاهش است؟ پیری سن و سالی است که می‌توانیم منتظر رسیدنش باشیم. در چنین سنی مردم از بودن با خودشان لذت بیشتری می‌برند و با وجود خود در آرامش و صلح هستند. من از اینکه هرکسی، در هرسالی، سن خود را بگوید و آن را جشن بگیرد، لذت می‌برم.»

در انتها دعوت می‌کنیم ویدئوی زیر با عنوان «بیایید دست از تبعیض علیه افراد سالمند ورداریم!» از سری کنفرانس‌های TED را تماشا کنید.

 

منبع: نیویورک‌تایمز