برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

۱۰ نکته که در مورد اعتماد‌به‌نفس / عزت‌نفس نمی‌دانستید!

اعتماد‌به‌نفس مبدل به یک ابزار روان‌شناختی شده است که سودآوری آن معادل یک صنعت میلیارد دلاری است. کارگاه‌ها، برنامه‌ها، مقاله‌ها، کتاب‌ها و محصولات مختلفی وجود دارند که به شما نوید بهبود اعتماد‌به‌نفس می‌دهند و ممکن است شرکت در این کلاس‌ها برخی افراد را دچار توهم افزایش عزت‌نفس کند.

متاسفانه این کارگاه‌ها و تبلیغات اغلب کارا نیستند و هنوز روان‌شناسان به تعریف جامعی از اعتماد‌به‌نفس نرسیده‌اند. اما بعد از چندین دهه بحث بر سر تعریف عزت‌نفس و همچنین ابعاد و کارکردهای آن، روان‌شناسان در مورد این ویژگی به یک سری توافق رسیده‌اند که در ادامه ذکر می‌کنیم:

انواع مختلف اعتماد‌به‌نفس

۱۰ نکته مهم در مورد اعتماد‌به‌نفس

۱. انواع مختلفی از اعتماد‌به‌نفس وجود دارد.

اغلب روان‌شناسان بر این باور هستند که احساس خود ارزشمندی ما، هم یک ویژگی کلی (اینکه در حالت کلی چه احساسی در مورد خود داریم) است و هم یک صفت خاص (اینکه در موقعیت‌های خاص زندگی چه احساسی در مورد خودمان داریم، مثلا عزت‌نفس ما به عنوان یک والد، راننده یا یک آشپز چقدر است) محسوب می‌شود. اگرچه همه ما در حوزه‌های مختلف عزت‌نفس خاص هستیم، اما همه آن‌ها به همان اندازه مهم نیستند.

۲. تاثیری که اعتماد‌به‌نفس در موارد خاص بر عزت‌نفس کل می‌گذارد، متفاوت است.

هرچه آن اعتماد‌به‌نفسی که در موارد خاص دارید، برای شما معنادارتر و مهم‌تر باشد، تاثیری بیشتری بر احساس کلی که نسبت به عزت‌نفس خود دارید، می‌گذارد. به‌عنوان‌مثال، اگر فوتبال در نظر شما مسئله بی‌اهمیتی بوده و دریبل زدن بلد نباشید، آسیب زیادی به عزت‌نفس شما وارد نخواهد شد، اما اگر یک فوتبالیست حرفه‌ای باشید و نتوانید دریبل کنید، اعتماد‌به‌نفس شما را به شدت کاهش می‌دهند.

۳. عزت‌نفس ما روزبه‌روز و ساعت‌به‌ساعت در حال نوسان است.

ممکن است یک روز از خواب بیدار شویم و نسبت به خودمان احساس عالی داشته باشیم و برعکس روز دیگر احساس عدم امنیت کنیم. اغلب افراد عزت‌نفس را مثل یک سوئیچ صفر و یک در نظر می‌گیرند که یا خوب است و یا بد، درحالی‌که اعتماد‌به‌نفس همانند سیال است و بر اساس بازخوردهای درونی و بیرونی که از محیط می‌گیریم، مدام بالا و پایین می‌رود. اگرچه ما قادر به کنترل رفتار و بازخورد اطرافیان و محیط نیستیم، ولی با تمرین ذهن‌آگاهی، می‌توانیم نشخوار ذهنی افکار منفی را به حداقل برسانیم و لااقل بکوشیم که عزت‌نفس را از درون تقویت کنیم. هر چند که برخی افراد عزت‌نفس بالاتری نسبت به دیگران دارند اما…

مشکلات اعتماد به نفس بالا

۴. اعتماد‌به‌نفس بالاتر لزوما خوب نیست.

اگرچه در حالت ایده‌آل، عزت‌نفس شما باید بالا باشد، اما نه خیلی زیاد! افراد خودشیفته، احساس خود ارزشمندی بالایی دارند، اما اعتماد‌به‌نفس آن‌ها شکننده و ناپایدار است. انتقاد یا حتی توهین‌های کوچک نیز می‌تواند احساسات یک فرد خودشیفته را به شدت زخمی کند. به همین دلیل است که افراد دارای عزت‌نفس خوب و پایدار، از نظر روان‌شناختی، بسیار سالم‌تر از افراد دارای اعتماد‌به‌نفس بالا اما شکننده هستند. اگر کسی گمان کند که بسیار جذاب است، شاید دچار خود‌شیفتگی باشد و شاید هم واقعا جذابیت ظاهری بالایی داشته باشد، اما این موضوع ربطی به عزت‌نفس ندارد.

۵. اعتماد‌به‌نفس ربطی به جذابیت جسمی ندارد.

مطالعات نشان می‌دهد که افراد دارای اعتماد‌به‌نفس پایین، از دید دیگرانی که عزت‌نفس بالایی دارند، به همان اندازه جذاب هستند. چیزی که تفاوت ایجاد می‌کند در نحوه معرفی خودمان است. دو فرد جذاب را در نظر بگیرید: یکی از آن‌ها احساس بهتری نسبت به خود دارد و لباس‌های جذاب‌تری می‌پوشد و اعتماد‌به‌نفس بیشتری هم دارد؛ بنابراین در قیاس با فردی که لباس‌های جذاب نمی‌پوشد و اعتماد‌به‌نفس کمتری دارد و احساس ناامنی می‌کند و تاثیر کمتری بر مخاطب خود می‌گذارد. اگر همچنان معتقد هستید که افراد زیبا و دارای جذابیت ظاهری ازآنجایی‌که توجه و تحسین بیشتری به خود جلب می‌کنند، لزوما احساس بهتری در مورد خود دارند باید بگوییم که…

۶. افرادی که اعتماد‌به‌نفس پایینی دارند در برابر بازخورد مثبت (تعریف و تمجید) مقاومت می‌کنند.

متاسفانه داشتن اعتماد‌به‌نفس پایین باعث می‌شود تا در برابر تحسین و بازخورد مثبت که می‌تواند احساس خود ارزشمندی ما را بهبود ببخشد، مقاومت کنیم. هنگامی که اعتماد‌به‌نفس ما پایین است، احساس می‌کنیم لیاقت دریافت ستایش و تحسین نداریم و وقتی که در موقعیتی قرار می‌گیرم که از ما ستایش می‌شود و احساس می‌کنیم که انتظارات دیگران از ما افزایش یافته است، دچار استرس می‌شویم. بسیاری از افراد سعی می‌کنند با گفتن برخی جملات از قبیل «من جذابم»، «من شایسته دریافت عشق هستم» یا «من به زودی به موفقیت‌های بزرگی دست پیدا خواهم کرد» اعتماد‌به‌نفس خود را افزایش دهند اما…

۷. جملات انگیزشی در مورد افرادی که عزت‌نفس پایینی دارند، جواب برعکس می‌دهد.

متاسفانه، خیلی از افرادی که اعتماد‌به‌نفس پایینی دارند و مشخصا به تصدیق و تایید بیشتری نیاز دارند، وقتی جملات انگیزشی و مثبت را برای خود بازگو می‌کنند، احساس بدتری پیدا می‌کنند. دلیلش هم این است که وقتی شما جمله‌ای را به خود می‌گویید که با اعتقادات و باورهای شما فاصله بسیار زیادی دارد، شما آن جملات را باور نمی‌کنید. وقتی کسی به شکل بنیادی، احساس ضعف و ناتوانی می‌کند، هر قدر هم جملات قدرتمندتری به خود بگوید، صرفا باعث می‌شود که به خود یادآوری کند که چقدر احساس برعکسی دارد. جملات و اظهارات مثبت تنها محصول محبوب بازار اعتماد‌به‌نفس نیستند – محصولات بسیاری دیگری هم وجود دارند که یک نقطه مشترک دارند:

۸. بیشتر کلاس‌ها و دوره‌های تقویت اعتماد‌به‌نفس موثر واقع نمی‌شوند.

مطالعات نشان می‌دهد که اعتماد‌به‌نفس اکثر افراد، بعد از استفاده از محصولات، کارگاه‌ها آموزشی یا برنامه‌هایی که با هدف افزایش اعتماد‌به‌نفس برگزار می‌شود، به هیچ وجه تغییری نمی‌کند. پس چرا کسب و کارهای مربوط به افزایش اعتماد‌به‌نفس این‌قدر پررونق است؟ دلیلش این است که پس از شرکت در دوره‌های افزایش عزت‌نفس، ما خاطرات مرتبط با نحوه درک احساسات خود را تحریف می‌کنیم و اینطور فرض می‌کنیم که گویی در زمان‌های قدیم اعتماد‌به‌نفس پایینی داشتیم و الان حالمان نسبت به گذشته بهتر است و درنتیجه باور می‌کنیم که اعتماد‌به‌نفس ما بهبود یافته است، اما حقیقت این است که در عمل هیچ تغییری اتفاق نیفتاده است. شرم‌آور است که بسیاری از این برنامه‌ها و محصولات کارا نیستند.

۹. عملکرد عزت‌نفس بالا همانند سیستم ایمنی است.

هر چه اعتماد‌به‌نفس بالاتری داشته باشیم، به همان میزان استرس و اضطراب کمتری تجربه می‌کنیم و تاثیر طرد شدن و شکست، آسیب روانی کمتری بر ما وارد می‌کند و سرعت التیام و بهبودی ما بیشتر است. لذا عزت‌نفس عملکردی شبیه به سیستم ایمنی عواطف عمل می‌کند که از ما در مقابل زخم‌های عاطفی و روان‌شناختی، محافظت می‌کند. لذا بدیهی است که برای محافظت و تقویت اعتماد‌به‌نفس از تمام توان خود استفاده کنیم.

۱۰. بیشترین آسیبی که به اعتماد‌به‌نفس ما وارد می‌شود از جانب خودمان است.

متاسفانه و در اغلب موارد، واکنشی که ما نسبت به طرد شدن و شکست نشان می‌دهیم، همراه با انتقاد از خود است و لیستی از اشتباهات و نقص‌های خود را به خود یادآوری کرده و اسامی نامناسبی به خود نسبت می‌دهیم. در واقع در چنین مواقعی که زمین خورده‌ایم، شروع می‌کنیم به لگدزدن خودمان! موضوع ناراحت‌کننده‌تری که وجود دارد این است که برای توجیه آسیبی که به عزت‌نفس خود وارد می‌کنیم و ناراحتمان می‌کند از چنین جملاتی استفاده می‌کنیم «حقم بود!»، «باعث شد جایگاهم را بشناسم!»، «بهتر است انتظاراتم از خودم را بالا نبرم!»، «واقعیت همینه! من از خودم متنفرم!». اگر می‌خواهید در یک کارگاه آموزشی شرکت کنید که اعتماد‌به‌نفس شما را به شکل شگفت‌انگیزی بهبود دهد و رایگان باشد، راهش این است که دست از خود-گفتگوهای منفی برای تنبیه و انتقاد خودتان بردارید! همین و بس!

 

منبع: سایکالیجی تودی