برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

درون‌گرایی، خجالتی و حساس بودن و … خود‌شیفتگی پنهان

برای پرداختن به موضوع خود‌شیفتگی پنهان باید سراغ معرفی یک تیپ شخصیتی خاص برویم. آیا تابه‌حال با اشخاصی که از هر موقعیتی استفاده می‌کنند تا شما را متقاعد کنند که چقدر «حساس»، «متزلزل» و «درون‌گرا» هستند، مواجه شده‌اید؟ احتمالا با چنین افرادی روبرو شده باشید و برخی از آن‌ها تا حدودی دارای خصیصه‌های خود‌بینی و غرور بوده‌اند.

«فکر کردن در مورد اینکه قرار است در جلسه ارائه پاورپوینت افرادی از من ایراد بگیرند، اضطراب و ترسی شدید و فلج‌کننده در من ایجاد می‌کند.»

INFJ (حامی) وارد می‌شود

مطابق تست شخصیت شناسی معتبر مایرز بریگز، شخصیت INFJ (درون‌گرا، رویا‌پرداز، عاطفی، برنامه‌ریز) نادرترین گروه در بین دسته بندی ۱۶ گانه است. در یک دهه گذشته، توجه جامعه و روان‌شناسان بیشتر به ویژگی‌های انزواطلبی، حساسیت بیش از حد، درون‌گرا بودن و رفتار عجیب غریب آن‌ها بوده است. این افراد به‌جای تعامل با عوام‌الناس بی‌احساس و ظالم ترجیح می‌دهند کتاب بخوانند.

کاراکتر جان اسنو به عنوان شخصیت INTJ در سریال بازی تاج و تخت با بازی کیت هرینگتون
کاراکتر جان اسنو به عنوان شخصیت INTJ در سریال بازی تاج و تخت با بازی کیت هرینگتون

«INFJ به همان اندازه که ذاتا خونگرم‌اند، رفتاری پیچیده دارند. INFJ ها در قلب خود مکان مخصوصی را به افرادی که با آن‌ها صمیمی هستند، و می‌توانند ویژه بودن خصوصیاتشان و عمق محبتشان را دریابند، اختصاص می‌دهند. INFJ ها نگران عواطف بقیه مردم هستند و برای اجتناب از صدمه دیدن کسی، سعی می‌کنند با دیگران با ملاطفت رفتار کنند. آن‌ها نسبت به درگیری بسیار حساس هستند و نمی‌توانند از پس تحمل دعوا برآیند. موقعیت‌هایی که پر از درگیری باشد، ممکن است INFJ ها را که معمولا افرادی صلح‌جو هستند به سمت تلاطم یا عصبانیت سوق دهند. آن‌ها ممکن است تضاد به وجود آمده را بروز ندهند و با خودخوری و تحت شرایط استرس شدید دچار مشکلات سلامتی شوند.»

خجالتی بودن یک‌چیز است و خزیدن در دنیای کوچک درون خود چیزی دیگر.

مسئله سختی به نظر می‌رسد؟ بعضی‌اوقات زندگی واقعا سخت است. هنگامی‌که افراد وقت زیادی را صرف افکار درونی خود می‌کنند و زمان کافی برای تعامل با دنیای بیرون نمی‌گذارند، سخت‌تر هم می‌شود.

نکته این مقاله این نیست که کودک خجالتی درون را به‌زور بیرون بکشیم، یا به تمام افراد با شخصیت INTJ برچسب خودپسندی بزنیم، بلکه می‌خواهیم به مجموعه‌ای از خصوصیات خود‌شیفتگی بپردازیم که بندرت موردتوجه رسانه‌های قرار می‌گیرد.

اغلب وقتی در مورد نارسیست‌ها اندیشه می‌کنیم، خصوصیاتی همچون برونگرایی، دشمنی، خودنمایی، غرور و نیاز به توجه در حد اغراق‌شده در ذهنمان نقش می‌بندد.

اما بیایید در مورد نقطه مقابل این خصوصیات و حالت شدید آن‌ها فکر کنیم: درون‌گرایی، احساس ناامنی و بی‌ارزشی و عزت-نفس پایین به همراه بزرگ‌نمایی و اصرار بیهوده مبنی بر این‌که دیگران به‌شدت دنبال قضاوت و ارزیابی آن‌ها هستند!

خود‌شیفتگی آشکار و پنهان (عکس فیلم شیطان پرادا می‌پوشد با بازی مریل استریپ)

خود‌شیفتگی آشکار و پنهان

به گفته روانشناس و محقق دکتر پاول وینک، دو نوع خودشیفتگی وجود دارد: اول خودنمایی آشکار که با ویژگی‌های برون‌گرایی، خودباوری و پرخاشگری همراه است و دوم خود‌شیفتگی پنهان یا حساس و آسیب‌پذیر که با درون‌گرایی، حالت دفاعی، اضطراب و آسیب‌پذیری در برابر عوامل استرس‌زای زندگی خود را نمایان می‌کند.

تحقیقات دکتر وینک نشان می‌دهند که هر دو گروه خود‌شیفته به طرز خارق‌العاده‌ای مجذوب خود هستند و نقاط مشترکی دارند: خود‌بینی، تکبر و ارضای نیازهای شخصی خود و نادیده گرفتن نیازهای دیگران.

خودشیفته‌ها جزوی از متن تربیت و فرهنگ جامعه هستند. دلهره و بی‌خیالی توامان و همیشگی ما نسبت به آن‌ها سبب می‌شود که افراد زیرکی که دارای خصوصیات پنهان خودشیفتگی هستند بتوانند به‌راحتی خود را زیر نقاب خجالتی بودن پنهان کنند. بسیار مایه تاسف است که همسر یا شوهر چنین افرادی به خاطر رفتارهای ضدونقیض آن‌ها درگیر یک نفرین ابدی می‌شوند.

«امکان ندارد همسرم خودشیفته باشد چراکه او زنی خجالتی است و مرکز توجه بودن را نمی‌تواند تحمل بکند. اما از سوی دیگر سر درنمی‌آورم چرا این‌قدر رفتارهای خودخواهانه‌ای دارد»

تشخیص بالینی خود‌شیفتگی پنهان

همان‌طور که می‌شود انتظارش را داشت وقتی فردی که دچار خود‌شیفتگی پنهان است به مشاور مراجعه می‌کند، متوجه این نکته نمی‌شود که فردی که باید تغییر کند خود اوست و درنتیجه درخواستی که از مشاور دارد این است که بهترین روش کنترل و تغییر دیگران چیست؟

نکته مهم برای روان‌شناسان بالینی در شناسایی این افراد آن است که متوجه حساسیت بیش‌ازحد آن‌ها برای دریافت توجه دم‌به‌دم از دیگران بشوند.

ایرادی که معیارهای تشخیص معمولی دارند آن است که ممکن است قادر به تشخیص شخصیت افراد خودشیفته زیرک و موذی نباشند. در اغلب موارد و در مراجعه به روان‌پزشکان این افراد دارای اختلال اضطراب اجتماعی تشخیص داده می‌شوند و تحت درمان قرار می‌گیرد (هرچند شباهت‌هایی بین آن دو وجود دارد).

تشخیص بالینی خود‌شیفتگی پنهان

پیچیدگی خجالتی بودن یا ساکت بودن

اینکه کسی خجالتی باشد هیچ عیبی ندارد و اکثر افراد خجالتی، خودپسند و مجذوب خود نیستند. در حقیقت این‌که کسی در این جامعه که همه دنبال جلب‌توجه دیگران و به‌نوعی خودشیفتگی ناشی از شبکه‌های اجتماعی هستند، ساکت بودن می‌تواند شخصیتی متفاوت به فرد ببخشد. اما ساکت بودن نیز سطح‌های مختلفی دارد.

من در جلسات مشاوره با نوجوانان زیادی که دچار آسیب‌های روحی بوده‌اند، روبرو شده‌ام که به‌سختی لب به سخن می‌گشودند. این بچه‌ها برای صحبت کردن دچار زحمت می‌شدند، چرا که احساس می‌کردند هر لحظه باید مراقب حرف زدنشان باشند. برای آن‌ها صحبت کردن به معنای نظارت مداوم بر کلماتی بود که از دهانشان خارج می‌شد چراکه نمی‌دانند به چه کسی می‌توان اعتماد کرد و یا کدام حرفشان ممکن است علیهشان استفاده شود. به همین دلایل حرف زدن برایشان دشوار و خسته‌کننده بود.

اما بین اینکه شما به دلیل مرگ فجیع مادر یا تنها والدتان در ۵ سالگی که باعث شده شما هرگز اعتماد کردن به دیگران را یاد نگیرید، خود را منزوی کنید با نوع خلاقانه‌ای از انزواطلبی خود خواسته که نظرات دیگران در نظر شما غیرقابل‌تحمل و ظن برانگیز باشد، تفاوت عمده‌ای وجود دارد.

هنگامی‌که همه چشم‌ها متوجه تو نیست!

صرف انرژی فراوان برای مقاومت در برابر این وسوسه که آن زوج که گوشه مترو نشسته‌اند چه تعریف یا تمسخری در مورد شما پچ‌پچ می‌کنند، یا چون امروز پسری که بهار پارسال با او قرار گذاشته‌اید اسمتان را فراموش کرده است لابد به دلیل اضافه‌وزنی است که دچارش شده‌اید، می‌تواند نشانه آن باشد که شما خود را عالی‌جناب در نظر می‌گیرید.

النور روزولت:

«اگر متوجه این نکته بشوید که دیگران چقدر به‌ندرت به شما توجه می‌کنند، دیگر هرگز نگران این نکته نخواهید بود که در مورد شما چه فکری ممکن است بکنند.»

صرف‌نظر از اینکه چقدر درگیر این موضوع باشید، باید بدانید که اغلب مردم آن‌گونه که شما فکرش را می‌کنید به شما توجه نمی‌کنند.

البته تا حدی داشتن چنین افکاری هیچ عیبی ندارد چراکه شما باید متوجه خود باشید. و این بدان معناست که به‌جای اینکه از دیگران  انتظار داشته باشید خود را با نیازها و محدودیت‌های اجتماعی شما تطبیق دهند، بتوانید بر روی عیب و نقص‌های خود کار کنید و رشد پیدا کنید.

درمان و اصلاح خود‌شیفتگی پنهان (عکس فیلم روانی آمریکایی با بازی کریستین بیل)

۸ نکته سریع برای اصلاح خود‌شیفتگی پنهان:

۱. در نظر داشته باشید که وقتی بیش‌ازحد درگیر توجه به دیگران باشید از توجه به خود غافل می‌شوید و برعکس.

۲. این نکته را به یاد داشته باشید که شما برای اکثریت مردم کره زمین آن‌قدرها که فکر می‌کنید، مهم نیستید. هیچ‌یک از ما نیستیم.

۳. از اضطرابی که دارید به نحو احسن بهره ببرید و پاورپوینت پرزنتیشن خود را طوری آماده کنید که گویی هیچ فردای دیگری برای جبران وجود ندارد. این نکته را هم مدنظر قرار دهید که فیس‌بوک و اینستاگرام و اسنپ چت تمام آن چیزی نیستند که شما را معرفی می‌کنند. اگر چنین به نظر می‌رسد که مخاطبان توجه زیادی به شما نمی‌کنند و مدام روی دیوار شما چیزی نمی‌نویسند یا دایرکت نمی‌دهند، احتمالا صرفا پست‌های شما را می‌خوانند و اگر دوست داشته باشند لایک می‌کنند.

۴. تعریف و تمجید دیگران از خودتان را بپذیرد و از مقاومت و تعارف بیهوده خودداری کنید. اگر کسی حرف مثبتی در مورد شما گفت سپاسگزاری کنید.

۵. خودتان را بررسی کنید. احتمالا آن زوجی که گوشه مترو نشسته‌اند هیچ کاری به کار شما ندارند. به‌جای این کار از خود بپرسید که چرا تا این حد این‌قدر درگیر پچ‌پچ خصوصی دو نفر دیگر هستید؟

۶. حرفتان را بزنید. افراد هرروزه نام‌ها و چهره‌های زیادی را فراموش می‌کنند. البته این‌که آن پسر ملاقات ۶ ماه پیشتان را به کلی از یاد برده باشد و به شما بگوید «از آشنایی‌تان خوش وقتم» بی‌ادبانه است. یا بی‌خیال شوید یا به او یادآوری کنید که این اولین باری نیست که همدیگر را ملاقات می‌کنید. ولی اگر اصرار دارید که برخورد او به خاطر اضافه‌وزنتان بوده است، کاری برای آن اضافه‌وزن بکنید!

۷. کنفرانس‌های TED را تماشا کنید و مقالات معتبری از نیویورک‌تایمز و روان‌شناسی روز و مایند‌وِی مطالعه کنید تا سر میز شام کلی حرف برای گفتن داشته باشید و نخواهید اهمیت وجود خودتان را به شکل خشک‌وخالی به دیگران گوش زد کنید. به یاد داشته باشید که در یک رابطه مشترک، شما یک‌طرف ماجرا هستید و باید نیمه دیگر را هم در نظر بگیرید.

۸. دست از فکر کردن در مورد خودتان بردارید و در عوض توجه خود را معطوف به افراد یا چیزهای دیگر کنید. علاقه‌مندی‌های دیگری غیر از خود و دل‌واپسی‌های خود پیدا کنید.

زندگی بسیار کوتاه‌تر از آن است که بخواهید درگیر چنین بازی‌های ذهنی بشوید.

منبع: سایکالیجی تودی