برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

علت غر زدن و بهانه گیری زنان: بررسی کلیشه همسر غرغرو و راه‌حل برابری جنسیتی

تصوری که افراد درباره زنان متاهل دارند، اغلب یک همسر غرغرو و عیب جوست که یکی از رایج ترین کلیشه ها درباره زنان است. قربانی که شوهری زن‌ذلیل است، ناامیدانه در تلاش برای گریز از چنگال همسرش است، اما او همچنان به غرغر کردن ادامه می‌دهد. هیچ نقطه مقابل فرهنگی در مورد شوهرهای غرغرو وجود ندارد.

برخلاف یک همسر غرغرو که با اصرار، طعنه و به حالت بی‌منطق می‌خواهد به ‌خواسته‌اش برسد، اگر مردی خواسته‌ای داشته باشد، «درخواست» می‌کند.

چه چیزی در پس این کلیشه نهفته است و چرا زنان قرن‌هاست که برچسب عیب‌جویی و غر زدن مداوم بر پیشانی آن‌ها زده می‌شود؟

یک استدلال این است که زبانی که زنان و مردان برای تعامل استفاده می‌کنند دو زبان کاملا متفاوت از یکدیگر است. درنتیجه معادل و ترجمه ی آنچه به معنی درخواست منطقی از سوی مردهاست، در دنیای زنانه همان نق زدن آزار دهنده و بی مورد است.

کلیشه‌ها و باورهای نادرست القایی کتاب مردان مریخی و زنان ونوسی

نظریه مردان مریخی و زنان ونوسی

این نظریه که زنان و مردان در دو دنیای مختلف زندگی و مکالمه می‌کنند، توسط دکتر جان گری نویسنده کتابی مشهور که به مدت ۲۰ سال از پرفروش‌ترین کتاب‌های دنیا بوده است به این شدت رواج یافت: «مردان مریخی و زنان ونوسی».

اما طبق گفته‌های مورین مک هه و جنیفر هارباگ (۲۰۱۰) نویسنده کتاب «کتابچه راهنمای تحقیقات جنسیتی در روان‌شناسی» تمرکز افراد بر این تفاوت‌ها کاری کاملا اشتباه است.

این نظریه با اغراق در مورد تفاوت‌های بین زن و مرد و به‌جای بررسی واقعی نحوه رفتار مرد‌ان و زنان، بر کلیشه‌ها و باورهای غیرعلمی تاکید می‌کنند.

به گفته این دو محقق تفاوت در نوع ادبیاتی که حرف‌های یک مرد با مردان دیگر می‌تواند داشته باشد، بیشتر از تفاوتی است که با حرف‌های زنان دارد.

طبقه اجتماعی، نژاد، قومیت و سطح تحصیلات می‌تواند سبب ایجاد اختلاف بیشتری درون یک گروه جنسیتی شود تا بین دو جنس مخالف.

این دیدگاه که شیوه تعامل و گفتگوی زنان و مردان متفاوت از یکدیگر است، مبتنی بر فرضیه “androcentric” (مرد محور) است که ادعا می‌کند نطق و گویایی مردها نرمال و پسندیده است. طبق این نظریه ازآنجایی‌که گویش زنان در الگوی گفتاری مردانه دارای جایگاه نیست، لذا زبان آن‌ها معیوب و ناکارآمد در نظر گرفته می‌شود.

تاثیر ابزارهای کلامی در اعتماد‌به‌نفس زنان

مک هه و هارباگ خاطرنشان می‌کنند که وقتی سراغ تفاوت‌های واقعی گفتار بین زنان و مردان می‌رویم، نتایج حاصله هیچ تطابقی با این کلیشه‌ها ندارند. برای مثال استفاده از سوالات برچسب دار در انتهای جملات را در نظر بگیرید: «امروز هوا خیلی داغِ، مگه نه؟». قسمت «مگه نه؟» یک سوال برچسب دار است، زیرا به‌خودی‌خود معنی ندارد.

وقتی اشخاص از این ابزار زبان در گفتگو استفاده می‌کنند، در نظر مخاطب افرادی فاقد اعتماد‌به‌نفس تلقی می‌شوند. طبق کلیشه‌های رایج، انتظار بر این است که زن‌ها بیشتر از مرد‌ها از چنین ساختارهایی در جملاتشان استفاده کنند، چراکه فرض بر این است که در حالت کلی اغلب زنان دارای اعتماد‌به‌نفس کمتری هستند.

بااین‌حال مطالعات آماری نشان می‌دهند که هر دو گروه زنان و مردان در مکالمات خود از سؤالات برچسب‌دار استفاده می‌کنند. زنان و مردان بسته به موقعیت، موضوع گفتگو و نقش گوینده از این ساختارهای زبانی در مکالمات بهره می‌برند.

چرا مردها همسر خود را غرغرو خطاب می‌کنند؟

چرا مردها همسر خود را غرغرو خطاب می‌کنند؟

با این پیش‌زمینه، برویم سراغ موضوع اصلی یعنی همسر غرغرو! این حکم تحقیرآمیز فارغ از اینکه خواسته مطرح‌شده معقول باشد یا نه، در مورد زنانی که یک، دو و یا چندباره از شوهران خود می‌خواهند کاری را برایشان انجام دهند، صادر می‌شود.

مک هه و هارباگ خاطرنشان می‌کنند که در اغلب فرهنگ‌ها تعریف مشخصی به نام شوهر غرغرو وجود ندارد. این‌گونه نیست که آقایان از زنانی که از عزیزترین و نزدیک‌ترین افراد زندگی‌شان هستند، هیچ درخواستی نمی‌کنند، بلکه بحث بر سر این موضوع است که برچسب رفتاری متفاوت و استاندارد دوگانه‌ای در ارتباط با موضوع درخواست و برحسب اینکه چه کسی آن را ارائه می‌کند، وجود دارد.

اصطلاح غر زدن ابزاری برای تحقیر زنان

استفاده از اصطلاح تحقیرآمیز «غر زدن یا غرغرو بودن» توسط مرد، درخواست زن را بی‌اهمیت و مبتذل می‌کند و هم‌زمان همسرش را سر جایش می‌نشاند. به‌عبارت‌دیگر، این یک بازی قدرت دوجانبه است. این استراتژی تحقیرآمیز سبب می‌شود تا درصورتی‌که زنی درخواستی از شوهرش بکند، شوهر اجباری برای پاسخ به درخواست همسرش نداشته باشد؛ لااقل تا زمانی که به نفعش باشد یا آمادگی‌اش را داشته باشد.

مقاومتی که مرد در برابر تلاش همسرش برای جامه عمل پوشاندن به درخواست خود می‌کند، باعث می‌شود که مرد حس کند در جایگاه قدرت و کنترل است و هر وقت که دلش بخواهد می‌تواند با درخواست همسرش موافقت می‌کند.

آیا زنان در غرغرو به نظر رسیدن خود بی‌تقصیر هستند؟

پذیرش کلیشه اجتماعی همسر غرغرو از سوی زنان، می‌تواند مبدل به یک پیشگویی خود تصدیق‌کننده شود. به عبارتی اگر زنان بر این باور باشند که غرغرو هستند، در نهایت دست به کارهایی می‌زنند که باعث می‌شود در نظر شوهر خود نق‌نقو به نظر بیایند.

این سناریو را در نظر بگیرید: یک زن که از شوهرش درخواست کرده تا او را در کارهای دشوار خانه‌داری کمک کند، اما ازآنجایی‌که می‌ترسد غرغرو به نظر بیاید، درخواستش را صرفا به شکلی غیرمستقیم ارائه کرده است. مسلما در چنین حالتی، این باور در ذهن مرد شکل می‌گیرد که لابد هیچ ضرورت و فوریتی در اجابت این درخواست وجود ندارد و نتیجه می‌گیرد که می‌تواند انجام این کار را به زمانی در آینده موکول کند.

این زن ممکن است چند دقیقه یا چند ساعت در مورد سهل‌انگاری یا نادیده گرفته شدن خواسته‌اش توسط شوهرش فکر کند و ناگهان مبدل به آتش‌فشانی از شکایت و انتقاد شود. در این حالت این احساس به او دست می‌دهد که تبدیل به همسر غرغرو شده و درنهایت آن تصویری که سعی در فرار از آن داشته است را تقویت کرده است. نتیجه آن‌که تصویری که او از خودش دارد لکه‌دار و تیره می‌شود و متقابلا شوهرش هم حق دارد که با عصبانیت و خشم به او واکنش نشان دهد. در پایان این ماجرا اگرچه زن به‌خوبی از پس کارهای خانه خود برآمده باشد، اما هم از دست شوهرش ناراحت شده و هم از خود تنفر پیدا کرده است.

چرا همه مقاله‌ها دنبال علت غر زدن و بهانه‌گیری زنان و راه‌حل آن هستند؟

چرا همه مقاله‌ها دنبال علت غر زدن و بهانه‌گیری زنان و راه‌حل آن هستند؟

به‌طورکلی، تحقیقات علمی و آکادمیک بسیار اندکی در مورد موضوع نق زدن صورت گرفته است. پس از بررسی کوتاه در سایت‌های مختلف و حتی بخش سلامت زنان WebMD که منبعی معتبر است، متوجه شدم که اغلب موضوعات مرتبط با این مسئله به مقالاتی با موضوع «چطور دست از نق زدن برداریم!»، «همسر غرغرو را چگونه ساکت کنیم؟» و «علت غر زدن و بهانه گیری زنان و راه‌حل آن» منتهی می‌شود.

تمامی این مقالات از همان آغاز به زنان می‌گویند که باید متوجه این موضوع باشند که بلد نیستند چطور در مورد نیازهای خود گفتگو کنند. اگر زنان صرفا نحوه مطرح کردن نیازهای به جای خود را یاد بگیرند، این بحث خاتمه پیدا می‌کند و دیگر نیازی به ناله و غر زدن نیست.

به ادعای نویسنده پرکار ستون سلامت زنان: «زنان ملزم به یادگیری صحیح نحوه ابراز درخواست‌های خود هستند و برای این کار باید در مورد چیزی که گفته‌شده یا انجام‌شده و احساسی که در ایشان برانگیخته است، به‌آرامی شروع به مکالمه کنند!»

بااین‌حال، همان‌طور که مک هه و هارباگ در یک فصل مجزا به این نکته می‌پردازند، اینکه زنان را ملزم به شفافیت و قطعیت بیشتر در ارتباطاتشان کنیم، عین این است که آن‌ها را مقصر اصلی بی‌عدالتی‌هایی که در محل کار یا خانه با آن مواجه هستند، بدانیم و سرزنش کنیم.

واقعیت موضوع این است که با توجه به کلیشه‌های اجتماعی در مورد رفتار مناسب مربوط به هرکدام از زنان و مردان، بسیاری از خانم‌ها مطابق توصیه‌های مذکور در استفاده از لحن قاطعانه‌تر و آمرانه در مکالمات خود احساس راحتی نمی‌کنند.

به شخصیتی برندا لی (Brenda Lee) در سریال تلویزیونی بسیار محبوب نزدیکتر (The Closer) اندیشه کنید. او اراده قدرتمند خود را در پشت یک نقاب که دارای شخصیتی دلبر با لهجه جنوبی و غمزه ناک پنهان می‌کند و در نظر اغلب افرادی که همکار او هستند یا در مورد او تحقیق می‌کنند بسیار دوست‌داشتنی و بی‌آزار به نظر می‌رسد. در حقیقت، بسیاری از زنان قدرتمند که دارای شخصیت کاریزماتیک و توانایی رهبری هستند، از انواع خاصی از آرایش و سبک حرف زدن و لباس پوشیدن (که اغلب دارای پیام‌های جذابیت جنسی فراوان هستند) استفاده می‌کنند تا بتوانند به‌صورت چراغ خاموش پله‌های قدرت و ثروت را بدون آنکه در دنیای مردان، به‌عنوان یک تهدید در نظر گرفته نشوند، بالا بروند.

(چه ویژگی‌های باعث افزایش قدرت کاریزمای یک شخص می‌شود؟ مقاله «ویژگی افراد کاریزماتیک چیست؟ ۶ روش برای افزایش مهارت کاریزما و رهبری» را مطالعه کنید.)

(آیا انواع خاصی از آرایش می‌تواند بر جذابیت یک زن بیافزاید؟ مقاله «آرایش زنان: علت‌های روان‌شناسی و ۵ روش علمی برای استفاده صحیح از لوازم آرایشی» را مطالعه کنید.)

نتیجه این توصیه‌های ناکارآمد این است که زنان ممکن است چنین حس کنند که در راه رسیدن به آنچه می‌خواهند و برای آنکه زورگو یا سلطه‌طلب به نظر نرسند، باید صدای واقعی خود را پنهان کنند.

راه‌حل مبارزه با کلیشه همسر غرغرو چیست؟

تاثیر تن صدا و لحن کلام در نق‌نقو به نظر رسیدن همسر

در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۳ توسط دکتر روان‌شناس سوزان هیوز و همکارانش در کالج آلبرایت انجام گرفت، محققان دریافتند که صدای آن دسته از مردانی که تن عمیقی دارند، ازنظر هر دو گروه زنان و مردان، دارای ویژگی‌های اقتدار و تسلط بیشتری است.

مفهوم ضمنی این یافته‌ها آن است که اگر زنان می‌خواهند به موقعیت‌های بالای اجتماعی برسند که رهبران جامعه دارند، برای آنکه بیش ازآنچه تصور می‌شود مسلط و بااقتدار به نظر برسند، باید تن صدای خود را پایین بیاورند. اگر حرف‌های خود را خیلی رک و مستقیم مطرح کنید، ازآنجایی‌که در نظر دیگران دارای شخصیت رئیس گونه دیده می‌شوید، درخواست‌های شما نادیده گرفته می‌شوند. اما از سوی دیگر، اگر صدایتان را بیش‌ازحد بالا ببرید باید احتمال خطر جدی گرفته نشدن را به جان بخرید.

راه‌حل مبارزه با کلیشه همسر غرغرو چیست؟

متاسفانه، باور به کلیشه همسر غرغرو به این زودی‌ها از میان نخواهد رفت. این باور غلط پس از قرن‌ها تکرار در ادبیات و افسانه‌های کهن در دنیای مردن امروز هم با تاروپود رسانه‌های معروف دنیا درهم‌آمیخته است. بااین‌حال، روش‌هایی وجود دارد که می‌توانید با استفاده از آن بر اثرات خطرناک احتمالی این کلیشه بر سلامت خود و رابطه‌تان غلبه کنید:

۱. مهم‌ترین نکته این است که به نقش ارتباطات اجتماعی که از طریق زبان تکلم و تعامل به وجود می‌آید، پی ببریم.

مفهوم زبان چیزی فراتر از دستور زبان و معنی‌شناسی لغات است و در حقیقت منعکس‌کننده تصویری از جامعه ایست که در آن شکل‌گرفته است. هیچ دلیلی وجود ندارد که بخواهیم فکر کنیم نوعی از ارتباط «بهتر» از دیگری است. پویایی اجتماعی خود را حتی در ظریف‌ترین شکل‌های کاربرد زبان منعکس می‌کند و نشان می‌دهد.

۲. گذشته از تمام این حرف‌ها اگر شوهرتان به شما نق‌نقو خطاب کرد عصبانی نشوید.

این کلمه از شرطی‌سازی اجتماعی نشات می‌گیرد که مشخصا در باورها و تصاویر ذهنی او از یک زن تاثیر گذاشته است. (در همین راستا مقاله «شرطی‌سازی اجتماعی» چیست» را مطالعه کنید.) اولین باری که این حرف را از دهان او بشنوید احتمالا جا خواهید خورد، بخصوص اگر او را به‌عنوان یک فرد طرفدار تساوی انسانی قبول داشته باشید. بااین‌حال این نکته را در نظر بگیرید که مسیری که او را به ارتباط با شما رسانده شامل تجارب فراوان قبلی است که ممکن است به‌صورت ناخود‌آگاه باعث شوند شما را غرغرو خطاب کند.

۳. اجازه ندهید برچسب غر زدن، اعتماد‌به‌نفس شما را خدشه دارد کند.

تحمل و تاب آوردن بار منفی کلمه عیب‌جو یا غرغرو کار راحتی نیست و می‌تواند شما را به چالش بکشد و در مورد خودتان به شک بیندازد. اگر شما خواستار انجام چیزی مشروع و معقول هستید ولی خواسته‌تان اجابت نمی‌شود، اجازه ندهید این خطر که ممکن است نق‌نقو خطاب شوید، مانع از درخواست مجددتان شود.

۴. از این تجربه به‌عنوان فرصتی برای مقایسه دیدگاه‌ها استفاده کنید.

دفعه بعد که این اتفاق می‌افتد، سعی کنید با شریک زندگی‌تان یک بحث صریح و بی‌پرده داشته باشید. چه چیزی در درخواست شما یا تمایل شوهرتان برای انجام آن خواسته وجود دارد که باعث می‌شود شما به نق‌نقو بودن متهم شوید؟ بدون انداختن تقصیر به گردن همدیگر، سعی کنید سر دربیاوردید که هرکدام از شما چه رفتاری داشته‌اید که منجر به خلق این موقعیت شده است. شاید هر دو شما در زمان درخواست خسته و تحت استرس بوده‌اید، شاید واقعا شوهرتان تمایلی به انجام آن خواسته نداشته و یا شما بهترین روش و زمان را برای ارائه درخواستتان انتخاب نکرده‌اید. درهرصورت صحبت منطقی کردن در مورد این قضیه می‌تواند از بدتر شدن وضعیت جلوگیری کند.

شاید ادامه روند مثبت تغییرات نگرش به نقش‌های جنسیتی و حساسیت بیشتر افراد جامعه نسبت به نابرابری جنسیتی درنهایت سبب از بین رفتن عبارت «همسر غرغرو» شود. اما تا آن زمان با ایجاد کانال‌های ارتباطی صحیح زناشویی می‌توانید از تبدیل‌شدن این کلمه به اصطلاحی رایج در خانه جلوگیری کنید.

در همین راستا ویدئوی «قدرت مفید ابراز خشم توسط زنان» از سری مجموعه کنفرانس‌های TED را تماشا کنید.

 

منبع: سایکالیجی تودی